আপদুদ্ধারক হনুমত্ স্তোত্রম্
आपदुद्धारक हनुमत् स्तोत्रम् in Bengali · বাংলা
আপনার ভাষা/লিপিতে পড়ুন
✦ অর্থ
আপদুদ্ধারক হনুমত্ স্তোত্রম্ — 'সকল আপদ থেকে উদ্ধারকারী হনুমানের স্তোত্র' — বিভীষণ দ্বারা রচিত এবং শ্রীসুদর্শনসংহিতায় সংরক্ষিত একটি প্রসিদ্ধ সংস্কৃত প্রার্থনা। বিনিয়োগ ও সঞ্জীবনী পর্বত ধারণকারী হনুমানকে চিত্রিত করা দুটি ধ্যান-শ্লোকের পরে, এটি তাঁকে প্রতিটি যন্ত্রণার — আধি, ব্যাধি, মহামারী, গ্রহপীড়া, শত্রু ও আকস্মিক উৎপাত — নাশক বলে প্রণাম করে। এটি প্রতিশ্রুতি দেয় যে যারা হনুমানকে স্মরণ করে তাদের কারাগার, যাত্রা, সংগ্রাম, জল, অগ্নি বা বনে 'কোথাও বিপদ নেই' এবং তারা বিজয়, ধন ও কীর্তি লাভ করে।
উৎপত্তি ও কাহিনি
Sri Sudarshana Samhita · Vibhishana (brother of Ravana, devotee of Rama) · Traditional (Puranic/Samhita literature)
This stotra is attributed to Vibhishana and preserved in the Sri Sudarshana Samhita. Vibhishana, who had witnessed Hanuman's countless rescues during the Ramayana war — above all the bringing of the Sanjivani mountain to save Lakshmana's life — composed this hymn to Hanuman as the supreme remover of danger. The meditation verses paint Hanuman holding the mountain in one hand and a weapon to destroy enemies in the other, capturing his dual role as healer and protector. The closing verses form a phala-shruti listing the many calamities from which the devotee is freed.
✦ শাস্ত্রে যেমন বলা হয়েছে
The most famous deed behind this stotra is Hanuman lifting and carrying the entire Sanjivani mountain across the sky to revive Lakshmana, who lay mortally wounded by Indrajit's Shakti weapon. Because Hanuman thus literally rescued life from the brink of death, devotees trust this 'Apaduddharaka' hymn to lift them out of the gravest dangers, and its verses promise that for those who remember him 'there is no danger anywhere.'
অর্থসহ সম্পূর্ণ পাঠ
যেকোনো পঙ্ক্তি বা ▶ বোতাম ছুঁয়ে শুনুন
ওঁ অস্য শ্রীআপদুদ্ধারক হনুমত্স্তোত্রমহামন্ত্রস্য, বিভীষণ ঋষিঃ, হনুমান্ দেবতা, সর্বাপদুদ্ধারক শ্রীহনুমত্প্রসাদেন মম সর্বাপন্নিবৃত্ত্যর্থে, সর্বকার্যানুকূল্যসিদ্ধ্যর্থে জপে বিনিযোগঃ।
Om asya shree-aapaduddhaaraka-hanumat-stotra-mahaamantrasya, vibheeshana rishih, hanumaan devataa, sarvaapaduddhaaraka shree-hanumat-prasaadena mama sarvaapan-nivrittyarthe, sarvakaaryaanukoolya-siddhyarthe jape viniyogah.
অর্থ:ॐ। इस 'आपदुद्धारक हनुमत्स्तोत्र' नामक महामन्त्र के विभीषण ऋषि हैं, हनुमान देवता हैं; समस्त आपत्तियों से उद्धार करने वाले श्रीहनुमान की कृपा से मेरी समस्त आपत्तियों के निवारण एवं समस्त कार्यों की अनुकूलता-सिद्धि के लिये जप में इसका विनियोग किया जाता है।
বামে করে বৈরিভিদং বহন্তং শৈলং পরে শৃঙ্খলহারিটঙ্কম্। দদানমচ্ছচ্ছবিমঞ্জনাভং ভজে জ্বলত্কুণ্ডলমাঞ্জনেযম্॥১॥
Vaame kare vairibhidam vahantam, Shailam pare shrinkhalahaaritankam, Dadaanam acchacchavim anjanaabham, Bhaje jvalat-kundalam aanjaneyam. (1)
অর্থ:जो बायें हाथ में शत्रुओं का विदारण करने वाला (अस्त्र) तथा दूसरे हाथ में पर्वत (संजीवनी) धारण किये हुए हैं, जो उज्ज्वल शिला धारण करते हैं, जिनकी कान्ति निर्मल एवं अंजन के समान श्याम है — ऐसे प्रज्वलित कुण्डलों वाले आञ्जनेय का मैं भजन करता हूँ।
সংবীতকৌপীনমুদঞ্চিতাগুং সমুজ্জ্বলন্মৌঞ্জিমথোপবীতম্। সকুণ্ডলং লম্বিশিখাসমেতং তমাঞ্জনেযং শরণং প্রপদ্যে॥২॥
Samveeta-kaupeenam udanchitaagum, Samujjvalan-maunjim athopaveetam, Sakundalam lambi-shikhaa-sametam, Tam aanjaneyam sharanam prapadye. (2)
অর্থ:कौपीन धारण किये हुए, ऊर्ध्व अंगों वाले, देदीप्यमान मौञ्जी (मेखला) एवं यज्ञोपवीत से युक्त, कुण्डलधारी एवं लम्बी शिखा वाले उन आञ्जनेय की मैं शरण लेता हूँ।
আপন্নাখিললোকার্তিহারিণে শ্রীহনূমতে। অকস্মাদাগতোত্পাতনাশনায নমো নমঃ॥৩॥
Aapannaakhila-lokaarti-haarine shree-hanoomate, Akasmaad-aagatotpaata-naashanaaya namo namah. (3)
অর্থ:समस्त आपत्तिग्रस्त लोकों की पीड़ा हरने वाले श्रीहनुमान को, अकस्मात् आये उत्पातों का नाश करने वाले को बारम्बार प्रणाम।
সীতাবিযুক্তশ্রীরামশোকদুঃখভযাপহ। তাপত্রিতযসংহারিন্নাঞ্জনেয নমোঽস্তু তে॥৪॥
Seetaaviyukta-shreeraama-shoka-duhkha-bhayaapaha, Taapatritaya-samhaarinn-aanjaneya namo'stu te. (4)
অর্থ:सीता से विरह में श्रीराम के शोक, दुःख एवं भय को हरने वाले, तीनों तापों का संहार करने वाले हे आञ्जनेय! आपको प्रणाम है।
আধিব্যাধিমহামারীগ্রহপীডাপহারিণে। প্রাণাপহর্ত্রে দৈত্যানাং রামপ্রাণাত্মনে নমঃ॥৫॥
Aadhi-vyaadhi-mahaamaaree-grahapeedaa-pahaarine, Praanaapahartre daityaanaam raamapraanaatmane namah. (5)
অর্থ:आधि, व्याधि, महामारी एवं ग्रहपीड़ा का अपहरण करने वाले, दैत्यों के प्राण हरने वाले, राम के प्राणस्वरूप को प्रणाम।
সংসারসাগরাবর্তকর্তব্যভ্রান্তচেতসাম্। শরণাগতমর্ত্যানাং শরণ্যায নমোঽস্তু তে॥৬॥
Samsaarasaagaraavarta-kartavya-bhraantachetasaam, Sharanaagata-martyaanaam sharanyaaya namo'stu te. (6)
অর্থ:संसार-सागर के आवर्त में कर्तव्य से भ्रान्तचित्त, शरणागत मनुष्यों के शरण्य आपको प्रणाम है।
বজ্রদেহায কালাগ্নিরুদ্রাযামিততেজসে। ব্রহ্মাস্ত্রস্তম্ভনাযাস্মৈ নমঃ শ্রীরুদ্রমূর্তযে॥৭॥
Vajradehaaya kaalaagni-rudraayaamitatejase, Brahmaastra-stambhanaayaasmai namah shree-rudramoortaye. (7)
অর্থ:वज्रदेह वाले, कालाग्निरुद्र स्वरूप, अमित तेज वाले, ब्रह्मास्त्र का स्तम्भन करने वाले — इन रुद्रमूर्ति को प्रणाम।
রামেষ্টং করুণাপূর্ণং হনূমন্তং ভযাপহম্। শত্রুনাশকরং ভীমং সর্বাভীষ্টপ্রদাযকম্॥৮॥
Raameshtam karunaapoornam hanoomantam bhayaapaham, Shatru-naashakaram bheemam sarvaabheeshta-pradaayakam. (8)
অর্থ:राम के प्रिय, करुणापूर्ण, भय हरने वाले, शत्रुनाशक, भीम (भयंकर) एवं समस्त अभीष्ट प्रदान करने वाले हनुमान को —
কারাগৃহে প্রযাণে বা সঙ্গ্রামে শত্রুসঙ্কটে। জলে স্থলে তথাঽঽকাশে বাহনেষু চতুষ্পথে॥৯॥
Kaaraagrihe prayaane vaa sangraame shatrusankate, Jale sthale tathaa''kaashe vaahaneshu chatushpathe. (9)
অর্থ:कारागार में, यात्रा में, संग्राम में, शत्रु-संकट में, जल में, स्थल में, आकाश में, वाहनों में, चौराहे पर —
গজসিংহমহাব্যাঘ্রচোরভীষণকাননে। যে স্মরন্তি হনূমন্তং তেষাং নাস্তি বিপত্ ক্বচিত্॥১০॥
Gaja-simha-mahaavyaaghra-chora-bheeshana-kaanane, Ye smaranti hanoomantam teshaam naasti vipat kvachit. (10)
অর্থ:हाथी, सिंह, महाव्याघ्र एवं चोरों से भयंकर वन में — जो हनुमान का स्मरण करते हैं, उन्हें कहीं भी विपत्ति नहीं होती।
সর্ববানরমুখ্যানাং প্রাণভূতাত্মনে নমঃ। শরণ্যায বরেণ্যায বাযুপুত্রায তে নমঃ॥১১॥
Sarva-vaanara-mukhyaanaam praanabhootaatmane namah, Sharanyaaya varenyaaya vaayuputraaya te namah. (11)
অর্থ:समस्त वानरश्रेष्ठों के प्राणस्वरूप को प्रणाम; शरण्य, वरेण्य पवनपुत्र आपको प्रणाम है।
প্রদোষে বা প্রভাতে বা যে স্মরন্ত্যঞ্জনাসুতম্। অর্থসিদ্ধিং জযং কীর্তিং প্রাপ্নুবন্তি ন সংশযঃ॥১২॥
Pradoshe vaa prabhaate vaa ye smaranty-anjanaasutam, Arthasiddhim jayam keertim praapnuvanti na samshayah. (12)
অর্থ:जो सायंकाल अथवा प्रातःकाल अंजनापुत्र का स्मरण करते हैं, वे अर्थसिद्धि, विजय एवं कीर्ति प्राप्त करते हैं — इसमें सन्देह नहीं।
জপ্ত্বা স্তোত্রমিদং মন্ত্রং প্রতিবারং পঠেন্নরঃ। রাজস্থানে সভাস্থানে প্রাপ্তে বাদে লভেজ্জযম্॥১৩॥
Japtvaa stotram idam mantram prativaaram pathennarah, Raajasthaane sabhaasthaane praapte vaade labhejjayam. (13)
অর্থ:इस स्तोत्र-मन्त्र का जप कर जो मनुष्य प्रत्येक बार इसका पाठ करता है, वह राजसभा में, सभास्थान में अथवा वाद आ पड़ने पर विजय प्राप्त करता है।
বিভীষণকৃতং স্তোত্রং যঃ পঠেত্ প্রযতো নরঃ। সর্বাপদ্ভ্যো বিমুচ্যেত নাত্র কার্যা বিচারণা॥১৪॥
Vibheeshanakritam stotram yah pathet prayato narah, Sarvaapadbhyo vimuchyeta naatra kaaryaa vichaaranaa. (14)
অর্থ:विभीषण द्वारा रचित इस स्तोत्र का जो संयमी मनुष्य पाठ करता है, वह समस्त आपत्तियों से मुक्त हो जाता है — इसमें विचार करने की आवश्यकता नहीं।
মর্কটেশ মহোত্সাহ সর্বশোকনিবারক। শত্রূন্ সংহর মাং রক্ষ শ্রিযং দাপয ভো হরে॥১৫॥
Markateesha mahotsaaha sarvashoka-nivaaraka, Shatroon samhara maam raksha shriyam daapaya bho hare. (15)
অর্থ:हे महान् उत्साह वाले वानरेश! हे समस्त शोक का निवारण करने वाले! मेरे शत्रुओं का संहार करो, मेरी रक्षा करो एवं मुझे श्री (समृद्धि) प्रदान करो, हे हरि (हनुमान)!
॥ ইতি শ্রীসুদর্শনসংহিতাযাং বিভীষণকৃতং সর্বাপদুদ্ধারকং শ্রীহনুমত্স্তোত্রং সম্পূর্ণম্ ॥
Iti shree-sudarshana-samhitaayaam vibheeshanakritam sarvaapaduddhaarakam shree-hanumat-stotram sampoornam.
অর্থ:इस प्रकार श्रीसुदर्शनसंहिता में विभीषणकृत सर्वापदुद्धारक श्रीहनुमत्स्तोत्र सम्पूर्ण हुआ।
শব্দে-শব্দে অর্থ
উচ্চারণ শুনতে যেকোনো শব্দে ক্লিক করুন
आपदुद्धारक हनुमत् स्तोत्रम् পাঠের উপকারিতা
Specifically invoked to be rescued from sudden calamities and misfortune (apad) of every kind
The verses promise that those who remember Hanuman have 'no danger anywhere' — in prison, travel, battle, water, fire or forest
Removes mental anguish (aadhi), disease (vyaadhi), epidemics (mahaamaaree) and the affliction of malefic planets (graha-peeda)
Grants victory in courts, assemblies and disputes (vaade labhejjayam) — recited before legal and important matters
Bestows wealth (artha-siddhi), success, victory and fame upon those who remember Hanuman at dawn and dusk
Believed to neutralize even the most powerful weapons and dangers, as Hanuman is hailed as 'Brahmastra-stambhana'
Provides the courage and confident protection of Hanuman in any sudden crisis or emergency
आपदुद्धारक हनुमत् स्तोत्रम् পাঠের নিয়ম
Begin by reciting the viniyoga (the dedication that names Vibhishana as rishi and Hanuman as the deity). Then meditate on the two dhyana verses, visualizing Hanuman bearing the Sanjivani mountain, radiant with blazing earrings. Recite the full stotra with devotion, ideally at dawn or dusk as the verse advises. It is especially recited before facing a difficult situation — a court case, an interview, a journey, or any danger — since it specifically promises rescue from all calamity and victory in disputes. In an emergency, simply remembering Hanuman through this stotra is said to remove the danger.
প্রায়শ জিজ্ঞাসিত প্রশ্ন
এগুলিও পড়ুন
ॐ
সম্পূর্ণ आपदुद्धारक हनुमत् स्तोत्रम् শ্লোকে-শ্লোকে অর্থসহ পড়ুন, অথবা আরও পবিত্র পাঠ দেখুন