waterapahpurificationrigveda

આપો હિ ષ્ઠા મયોભુવઃ

आपो हि ष्ठा मयोभुवः in Gujarati · ગુજરાતી

🕉️ hindu·📿 3× જપ·🕐 પ્રાતઃ, મધ્યાહ્ન અને સાંજ સંધ્યા સમયે માર્જનમાં; કોઈપણ પૂજા કે હોમ પૂર્વે·📜 Rigveda 10.9.1–3 (also in Yajurveda); used in Sandhyavandana Marjana

તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો

हिन्दी / देवनागरी తెలుగు தமிழ்ಕನ್ನಡ മലയാളംગુજરાતીবাংলা ଓଡ଼ିଆ ਪੰਜਾਬੀ English සිංහල 𑌗𑍍𑌰𑌨𑍍𑌥

✦ અર્થ

આ ત્રણ ઋચાઓ દિવ્ય જળ (આપઃ) ને સંબોધિત છે અને ઋગ્વેદની સૌથી પ્રિય ઋચાઓમાં છે; તેમને નિત્ય માર્જન — પવિત્ર જળના પ્રોક્ષણ — સમયે સંધ્યાવંદન અને અનેક પૂજાઓમાં બોલવામાં આવે છે. તે જળને કલ્યાણ, બળ અને નવજીવનનું સ્રોત કહીને તેને સ્નેહમયી માતાઓ સમાન બતાવે છે, અને તેના પરમ કલ્યાણકારી આનંદમય રસનો અંશ માગે છે. તેમને બોલતાં માથા અને શરીર પર જળ છાંટીને અંદર-બહારની શુદ્ધિ કરાય છે.

ઉત્પત્તિ અને કથા

Rigveda 10.9.1–3 (also in Yajurveda); used in Sandhyavandana Marjana · Rishi Sindhudvipa (Ambarisha) · Vedic

જળ (આપઃ) માટેનું આ લઘુ સૂક્ત વેદના સૌથી વારંવાર જપાતા અંશોમાંનું એક છે. ઋગ્વેદના દશમ મંડલમાં ઋષિ સિંધુદ્વીપને આરોપિત આ જળને એક દિવ્ય, માતૃવત્ શક્તિ રૂપે મૂર્ત કરે છે જે બળ, આનંદ અને આધ્યાત્મિક નવજીવન આપે છે. કેમ કે જળ મહાન શોધક છે, પરંપરાએ આ ઋચાઓને નિત્ય માર્જન-કર્મના કેન્દ્રમાં મૂકી, જ્યાં ઉપાસક તેમને બોલતાં શરીર પર અભિમંત્રિત જળ છાંટીને પવિત્રની સમીપ જતાં પૂર્વે પોતાને શુદ્ધ કરે છે.

✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે

વૈદિક ઋષિઓએ જળને અમરત્વનું અમૃત અને સમસ્ત ઔષધિઓનો ધારક માન્યું; આપઃ-સૂક્ત ઘોષણા કરે છે કે જળમાં જ સર્વ ઔષધિઓ અને શરીરને નીરોગ કરનાર ભેષજ વિદ્યમાન છે. ભક્તોની માન્યતા છે કે આ ઋચાઓથી કરેલું સાચું માર્જન માત્ર શારીરિક મલિનતા જ નહીં, મનના સૂક્ષ્મ ડાઘ પણ ધોઈ નાખે છે.

0કુલ જપ

અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ

કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો

શ્લોક 1

ૐ આપો હિ ષ્ઠા મયોભુવસ્તા ન ઊર્જે દધાતન। મહે રણાય ચક્ષસે॥

Om Apo Hi Shtha Mayo-Bhuvas-Ta Na Urje Dadhatana. Mahe Ranaya Chakshase.

અર્થ:હે જળ! તું નિશ્ચય જ સુખ અને કલ્યાણનું સ્રોત છે; તેથી અમને બળ અને પોષણ આપ, જેથી અમે મહાન આનંદનો અનુભવ કરી શકીએ. તારા તે પરમ કલ્યાણકારી રસનો અંશ અમને આ જ લોકમાં આપ — તે સ્નેહમયી માતાઓ સમાન જે પોતાનાં બાળકોને પાળવા ઉત્સુક હોય. તે આનંદ માટે અમે સહર્ષ તારી શરણમાં આવીએ છીએ, જેના ધામ તરફ તું અમને પ્રેરિત કરે છે; હે જળ, અમને ફરી નવજીવન આપ. (આ માર્જન-સૂક્ત છે, જે નિત્ય અનુષ્ઠાનમાં પવિત્ર જળનું પ્રોક્ષણ કરતી વખતે બોલાય છે.)

શ્લોક 2

યો વઃ શિવતમો રસસ્તસ્ય ભાજયતેહ નઃ। ઉશતીરિવ માતરઃ॥

Yo Vah Shivatamo Rasas-Tasya Bhajayateha Nah. Ushatir-Iva Matarah.

શ્લોક 3

તસ્મા અરં ગમામ વો યસ્ય ક્ષયાય જિન્વથ। આપો જનયથા ચ નઃ॥

Tasma Aram Gamama Vo Yasya Kshayaya Jinvatha. Apo Janayatha Cha Nah.

શબ્દ-શબ્દ અર્થ

ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો

આપઃ🔊Apahહે જળ (દિવ્ય, જીવનદાયી જળ)

હિ ષ્ઠા🔊Hi Shthaનિશ્ચય જ તું છે; સાચે જ તું વિદ્યમાન છે

મયોભુવઃ🔊Mayo-Bhuvahસુખ અને કલ્યાણનાં સ્રોત; આનંદ આપનારાં

તા નઃ🔊Ta Nahતેથી, અમને

ઊર્જે દધાતન🔊Urje Dadhatanaબળ અને પોષણ (ઓજ) આપ

મહે રણાય ચક્ષસે🔊Mahe Ranaya Chakshaseમહાન આનંદની અનુભૂતિ માટે (તથા મહાન આધ્યાત્મિક દૃષ્ટિ માટે)

યો વઃ શિવતમો રસઃ🔊Yo Vah Shivatamo Rasahતારો તે પરમ કલ્યાણકારી, આનંદમય રસ

તસ્ય ભાજયત ઇહ નઃ🔊Tasya Bhajayata Iha Nahતેનો અંશ અમને અહીં (આ લોકમાં) આપ

ઉશતીરિવ માતરઃ🔊Ushatir-Iva Matarahતે ઉત્સુક સ્નેહમયી માતાઓ સમાન (જે પોતાનાં બાળકોને પોષવા આતુર હોય)

તસ્મા અરં ગમામ વઃ🔊Tasma Aram Gamama Vahતે માટે અમે પૂર્ણ રૂપે તારી શરણમાં આવીએ છીએ (સહર્ષ આશ્રય લઈએ છીએ)

યસ્ય ક્ષયાય જિન્વથ🔊Yasya Kshayaya Jinvathaજેના (આનંદના) ધામ તરફ તું અમને પ્રસન્ન કરી પ્રેરિત કરે છે

આપો જનયથા ચ નઃ🔊Apo Janayatha Cha Nahહે જળ, અને (એ રીતે) અમને ફરી નવજીવન આપ / નવજન્મ આપ

आपो हि ष्ठा मयोभुवः પાઠના લાભ

✦

શરીર અને મનને છાંટેલા જળથી શુદ્ધ કરનાર વૈદિક માર્જન મંત્ર

✦

દિવ્ય જળને બળ, પોષણ અને નવજીવનના દાતા રૂપે આવાહિત કરે છે

✦

જપ, પૂજા, હોમ કે સંધ્યાવંદન પૂર્વે સૂક્ષ્મ અશુદ્ધિઓને ધોવે છે

✦

જળ પ્રત્યે માતૃવત્, જીવનદાયી શક્તિ રૂપે કૃતજ્ઞતા જગાડે છે

✦

આરોગ્ય, ઓજ અને દૃષ્ટિની નિર્મળતા આપનાર મનાય છે ('મહે રણાય ચક્ષસે')

✦

નિત્ય અભ્યાસ માટે યોગ્ય સરળ, સર્વત્ર પ્રયુક્ત ઋગ્વેદીય મંત્ર

आपो हि ष्ठा मयोभुवः જપ વિધિ

જપ સંખ્યા3વાર

ઉત્તમ સમયપ્રાતઃ, મધ્યાહ્ન અને સાંજ સંધ્યા સમયે માર્જનમાં; કોઈપણ પૂજા કે હોમ પૂર્વે

જમણા હાથની હથેળીમાં અથવા નાની ચમચીમાં (ઉદ્ધરણી) સ્વચ્છ જળ લો. ત્રણેય ઋચાઓનો પાઠ કરતાં દર્ભ-ઘાસ કે આંગળીઓના અગ્રભાગને જળમાં બોળીને માથા અને શરીર પર તેનું પ્રોક્ષણ (માર્જન) કરો, અથવા ભીની આંગળીઓથી માથા, નેત્રો અને અંગોને સ્પર્શ કરો. દરેક ઋચાના અંતે જળ છંટાય છે. પૂર્વાભિમુખ બેસો, મન શાંત રાખો, અને જળને દિવ્ય શોધક આપઃ રૂપે જુઓ.

વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો

આ પાના પર સંપૂર્ણ आपो हि ष्ठा मयोभुवः ગુજરાતી લિપિમાં છે — એ જ મૂળ શ્લોકો, અક્ષર-અક્ષર લિપ્યંતરિત, જેથી તમે સરળતાથી વાંચી અને જપી શકો. કોઈપણ પંક્તિ (અથવા ▶ બટન) દબાવી તેનો પાઠ સાંભળો.

હા — માત્ર લિપિ બદલાય છે; શબ્દો અને તેમનો અર્થ મૂળ જ રહે છે. આ પાનાનો શ્લોક-શ્લોક અર્થ, લાભ અને જપ વિધિ એ જ રીતે લાગુ પડે છે.

'આપો હિ ષ્ઠા' નો અર્થ છે 'હે જળ, તું નિશ્ચય જ છે…'. આ ત્રણ ઋચાઓવાળા ઋગ્વેદીય સૂક્તનો આરંભ છે જે જળને 'મયોભુવઃ' — કલ્યાણ અને આનંદનું સ્રોત — કહીને તેનાથી બળ, તેનો પરમ કલ્યાણકારી રસ અને નવજીવન માગે છે.

આ ઋગ્વેદ (મંડલ 10, સૂક્ત 9, ઋચા 1–3) માંથી છે, જેનું શ્રેય ઋષિ સિંધુદ્વીપને અપાય છે. આ જ ઋચાઓ યજુર્વેદમાં પણ આવે છે અને નિત્ય સંધ્યાવંદન તથા મંદિર-પૂજામાં વ્યાપક રૂપે પ્રયુક્ત થાય છે.

આ મુખ્ય માર્જન (જળ-પ્રોક્ષણ) મંત્ર છે. ઉપાસક તેને બોલતાં માથા અને શરીર પર પવિત્ર જળ છાંટે કે સ્પર્શ કરાવે છે, જેથી આગળની પૂજા પૂર્વે બાહ્ય શરીર અને અંતરાત્મા બંનેની શુદ્ધિ થાય છે.

આ ઋચા જળની તુલના 'ઉશતીરિવ માતરઃ' — પોતાનાં બાળકોને પોષવા ઉત્સુક સ્નેહમયી માતાઓ — સાથે કરે છે. જેમ માતા સ્વયં પોતાનું દૂધ આપે છે, તેમ જ જળથી તેના પરમ આનંદમય, જીવનધારક રસનો અંશ ઉપાસક સાથે વહેંચવાની પ્રાર્થના કરાય છે.

આ પણ વાંચો

अपवित्रः पवित्रो वाअपवित्रः पवित्रो वा अघमर्षण सूक्तम्अघमर्षण सूक्तम्मन्त्र पुष्पम्मन्त्र पुष्पम्गायत्री मंत्रगायत्री मंत्र भू सूक्तम्भू सूक्तम्पुरुष सूक्तम्पुरुष सूक्तम्नारायण सूक्तम्नारायण सूक्तम्

ઉપયોગી લાગ્યું? સ્વજનો સાથે વહેંચો 🙏

ॐ

સંપૂર્ણ आपो हि ष्ठा मयोभुवः શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ

સંપૂર્ણ आपो हि ष्ठा मयोभुवः (દેવનાગરી)બધા મંત્રો હેતુ પ્રમાણે શોધો