ऋणहर्ता गणपति स्तोत्रम् (ऋणविमोचन गणेश स्तोत्रम्)
अन्य नाम / खोज: rinaharta ganapati stotram · rina vimochana ganesha stotram · runa vimochana ganapati stotram · rin mukti ganesh stotra · rinamukti ganapati stotram · ganesha stotra for debt relief · namami runamuktaye
अपनी भाषा/लिपि में पढ़ें
✦ अर्थ
ऋणहर्ता गणपति स्तोत्रम्, जिसे ऋणविमोचन (या ऋण-मुक्ति) महागणपति स्तोत्रम् भी कहते हैं, ऋण से मुक्ति के लिए भगवान गणेश की एक प्रभावशाली प्रार्थना है। इसके आठ श्लोक गणेश को श्वेत, रक्त, कृष्ण, पीत और अन्ततः सर्ववर्ण रूप में वन्दना करते हैं, और प्रत्येक 'नमामि ऋणमुक्तये' से समाप्त होता है। फलश्रुति कहती है कि तीनों सन्ध्याओं में इसका पाठ छह मास में ऋण मिटा देता है, तथा दस हजार पाठ भक्त को ऋणमुक्त और धनवान बना देते हैं।
उत्पत्ति और कथा
Rina-Vimochana Maha-Ganapati Stotram (traditional Ganapati stotra with viniyoga ascribed to Shukracharya) · Traditional; the viniyoga ascribes its seership (rishi) to Shukracharya · Classical / medieval Puranic-Tantric tradition
This stotra is preserved as a dedicated remedy (upaya) for those crushed by debt. Indian tradition treats debt ('rina') as a serious bondage — the scriptures speak of debts to the gods, sages and ancestors — and worship of the obstacle-remover Ganesha is held to dissolve such bonds. The viniyoga places it under the seership of Shukracharya, the preceptor of the asuras and lord of the wealth-giving planet Venus, framing it as a key that unlocks financial freedom. Its eight colour-forms culminate in the all-pervading 'sarvatmaka' Ganesha, after which the phalashruti boldly guarantees debt-clearance within six months of disciplined recitation.
✦ शास्त्रों में वर्णित
Devotional tradition records many accounts of merchants and householders who, buried under crippling loans, recited this stotra three times daily; within six months unexpected income, recovered dues, or new opportunities arrived and their debts were cleared. Those who completed the prescribed ten thousand recitations are said to have not merely escaped debt but risen to the prosperity of Kubera, the lord of treasures.
सम्पूर्ण पाठ अर्थ सहित
किसी भी पंक्ति या ▶ बटन पर टैप कर सुनें
अस्य श्रीऋणविमोचनमहागणपतिस्तोत्रमन्त्रस्य शुक्राचार्य ऋषिः, ऋणविमोचनमहागणपतिर्देवता, अनुष्टुप् छन्दः, ऋणविमोचनमहागणपतिप्रीत्यर्थे जपे विनियोगः॥
asya śrī-ṛṇa-vimochana-mahā-gaṇapati-stotra-mantrasya śukrāchārya ṛṣiḥ, ṛṇa-vimochana-mahā-gaṇapatir-devatā, anuṣṭup chandaḥ, ṛṇa-vimochana-mahā-gaṇapati-prītyarthe jape viniyogaḥ॥
अर्थ:विनियोग — इस श्रीऋणविमोचन महागणपति स्तोत्रमन्त्र के ऋषि शुक्राचार्य हैं, देवता ऋणविमोचन महागणपति हैं, छन्द अनुष्टुप् है; ऋणविमोचन महागणपति की प्रसन्नता के लिए जप में इसका विनियोग है।
ॐ स्मरामि देवदेवेशं वक्रतुण्डं महाबलम्। षडक्षरं कृपासिन्धुं नमामि ऋणमुक्तये॥१॥
oṁ smarāmi deva-deveśaṁ vakra-tuṇḍaṁ mahā-balam। ṣaḍ-akṣaraṁ kṛpā-sindhuṁ namāmi ṛṇa-muktaye॥1॥
अर्थ:ॐ। देवों के देव ईश, वक्रतुण्ड, महाबली, षडक्षर मन्त्रस्वरूप, कृपा के सागर का मैं स्मरण करता हूँ — ऋण से मुक्ति के लिए उन्हें नमस्कार करता हूँ।
महागणपतिं वन्दे महासत्त्वं महाबलम्। एकमेवाद्वितीयं तु नमामि ऋणमुक्तये॥२॥
mahā-gaṇapatiṁ vande mahā-sattvaṁ mahā-balam। ekam-evādvitīyaṁ tu namāmi ṛṇa-muktaye॥2॥
अर्थ:महान् सत्त्व और महान् बल वाले, अद्वितीय एकमेव महागणपति की मैं वन्दना करता हूँ — ऋणमुक्ति के लिए उन्हें नमस्कार करता हूँ।
एकाक्षरं त्वेकदन्तमेकं ब्रह्म सनातनम्। महाविघ्नहरं देवं नमामि ऋणमुक्तये॥३॥
ekākṣaraṁ tv-eka-dantam-ekaṁ brahma sanātanam। mahā-vighna-haraṁ devaṁ namāmi ṛṇa-muktaye॥3॥
अर्थ:एकाक्षर, एकदन्त, एकमात्र सनातन ब्रह्म, महाविघ्नों को हरने वाले देव को — ऋणमुक्ति के लिए मैं नमस्कार करता हूँ।
शुक्लाम्बरं शुक्लवर्णं शुक्लगन्धानुलेपनम्। सर्वशुक्लमयं देवं नमामि ऋणमुक्तये॥४॥
śuklāmbaraṁ śukla-varṇaṁ śukla-gandhānulepanam। sarva-śukla-mayaṁ devaṁ namāmi ṛṇa-muktaye॥4॥
अर्थ:श्वेत वस्त्रधारी, श्वेत वर्ण, श्वेत गन्ध से अनुलिप्त, सर्वथा श्वेतमय देव को — ऋणमुक्ति के लिए नमस्कार करता हूँ।
रक्ताम्बरं रक्तवर्णं रक्तगन्धानुलेपनम्। रक्तपुष्पैः पूज्यमानं नमामि ऋणमुक्तये॥५॥
raktāmbaraṁ rakta-varṇaṁ rakta-gandhānulepanam। rakta-puṣpaiḥ pūjyamānaṁ namāmi ṛṇa-muktaye॥5॥
अर्थ:रक्त वस्त्रधारी, रक्त वर्ण, रक्त गन्ध से अनुलिप्त, रक्त पुष्पों से पूजित को — ऋणमुक्ति के लिए नमस्कार करता हूँ।
कृष्णाम्बरं कृष्णवर्णं कृष्णगन्धानुलेपनम्। कृष्णयज्ञोपवीतं च नमामि ऋणमुक्तये॥६॥
kṛṣṇāmbaraṁ kṛṣṇa-varṇaṁ kṛṣṇa-gandhānulepanam। kṛṣṇa-yajñopavītaṁ cha namāmi ṛṇa-muktaye॥6॥
अर्थ:कृष्ण वस्त्रधारी, कृष्ण वर्ण, कृष्ण गन्ध से अनुलिप्त, कृष्ण यज्ञोपवीतधारी को — ऋणमुक्ति के लिए नमस्कार करता हूँ।
पीताम्बरं पीतवर्णं पीतगन्धानुलेपनम्। पीतपुष्पैः पूज्यमानं नमामि ऋणमुक्तये॥७॥
pītāmbaraṁ pīta-varṇaṁ pīta-gandhānulepanam। pīta-puṣpaiḥ pūjyamānaṁ namāmi ṛṇa-muktaye॥7॥
अर्थ:पीत वस्त्रधारी, पीत वर्ण, पीत गन्ध से अनुलिप्त, पीत पुष्पों से पूजित को — ऋणमुक्ति के लिए नमस्कार करता हूँ।
सर्वात्मकं सर्ववर्णं सर्वगन्धानुलेपनम्। सर्वपुष्पैः पूज्यमानं नमामि ऋणमुक्तये॥८॥
sarvātmakaṁ sarva-varṇaṁ sarva-gandhānulepanam। sarva-puṣpaiḥ pūjyamānaṁ namāmi ṛṇa-muktaye॥8॥
अर्थ:सर्वात्मक, सर्ववर्ण, समस्त गन्धों से अनुलिप्त, समस्त पुष्पों से पूजित को — ऋणमुक्ति के लिए नमस्कार करता हूँ।
एतद् ऋणहरं स्तोत्रं त्रिसन्ध्यं यः पठेन्नरः। षण्मासाभ्यन्तरे तस्य ऋणच्छेदो न संशयः॥९॥
etad ṛṇa-haraṁ stotraṁ tri-sandhyaṁ yaḥ paṭhen-naraḥ। ṣaṇ-māsābhyantare tasya ṛṇa-chchhedo na saṁśayaḥ॥9॥
अर्थ:जो मनुष्य इस ऋणहर स्तोत्र का तीनों सन्ध्याओं में पाठ करता है, उसका छह मास के भीतर ऋण-विच्छेद हो जाता है, इसमें सन्देह नहीं।
सहस्रदशकं कृत्वा ऋणमुक्तो धनी भवेत्। ऋणविमोचनं नाम स्तोत्रमेतत् पठेन्नरः॥१०॥
sahasra-daśakaṁ kṛtvā ṛṇa-mukto dhanī bhavet। ṛṇa-vimochanaṁ nāma stotram-etat paṭhen-naraḥ॥10॥
अर्थ:दस हजार पाठ करने पर वह ऋणमुक्त होकर धनवान हो जाता है। मनुष्य को 'ऋणविमोचन' नामक इस स्तोत्र का पाठ करना चाहिए।
शब्द-दर-शब्द अर्थ
उच्चारण सुनने के लिए किसी भी शब्द पर क्लिक करें
ऋणहर्ता गणपति स्तोत्रम् (ऋणविमोचन गणेश स्तोत्रम्) पाठ के लाभ
Specifically invoked for relief from debts, loans and financial burdens (Rina-mukti)
The phalashruti promises clearance of debt within six months of reciting it thrice daily
Ten thousand recitations are said to make the devotee debt-free and prosperous
Removes great obstacles ('maha-vighna-haram') that block the flow of money
Brings steadiness, discipline and confidence in managing finances
Worships Ganesha in all five colour-forms, invoking comprehensive, all-round grace
Reduces anxiety and fear caused by creditors and money problems
ऋणहर्ता गणपति स्तोत्रम् (ऋणविमोचन गणेश स्तोत्रम्) जप विधि
Begin by reciting the viniyoga, then offer worship to Ganesha. Traditionally the stotra is read three times a day (morning, midday and evening) for relief from debt; many practitioners take a sankalpa to recite it 11 times daily and complete a count of ten thousand over about 45 days, as recommended in the phalashruti. Sit facing east before a Ganesha murti, light a lamp, and offer durva grass and modaka or red flowers. Maintain regularity and a sincere resolve to clear your debts honestly; the prayer supports right effort rather than replacing it.
अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न
ये भी पढ़ें
ॐ
Explore more sacred mantras with complete meaning and chanting guides