విష్ణు భుజఙ్గప్రయాత స్తోత్రమ్
विष्णु भुजङ्गप्रयात स्तोत्रम् in Telugu · తెలుగు
మీ భాష/లిపిలో చదవండి
మూలం & కథ
Composition of Adi Shankaracharya (Shankara Bhagavatpada) · Adi Shankaracharya (8th century CE) · 8th century CE
This stotram is counted among Adi Shankaracharya's devotional hymns in the bhujangaprayata metre. Tradition relates that Shankara, the great teacher of Advaita Vedanta, composed and recited such Vishnu hymns out of deep bhakti even while expounding the formless Absolute, showing the harmony of jnana and devotion. By one account he sang a Vishnu hymn so that the attendants of the Lord came to escort his departing mother to the higher worlds — fitting the stotram's theme of surrender at life's end.
✦ శాస్త్రాలలో చెప్పినట్లు
It is said that when Adi Shankaracharya's mother lay dying and feared the fierce messengers she beheld, Shankara sang the praises of Vishnu, and the gentle servants of the Lord at once descended to carry her soul to Vaikuntha. Devotees therefore cherish this Bhujangam as a hymn that turns the terror of death into the grace of liberation.
అర్థంతో పూర్తి పాఠం
ఏ పంక్తిపైన అయినా లేదా ▶ బటన్పై తాకి వినండి
చిదంశం విభుం నిర్మలం నిర్వికల్పం నిరీహం నిరాకారమోఙ్కారగమ్యమ్। గుణాతీతమవ్యక్తమేకం తురీయం పరం బ్రహ్మ యం వేద తస్మై నమస్తే॥
Chidamsham Vibhum Nirmalam Nirvikalpam Niriham Nirakaram-Onkara-Gamyam Gunatitam-Avyaktam-Ekam Turiyam Param Brahma Yam Veda Tasmai Namaste
అర్థం:जिन्हें ज्ञानीजन परब्रह्म रूप में जानते हैं — जो चित्-स्वरूप, विभु, निर्मल, निर्विकल्प, निरीह, निराकार, ओंकार से गम्य, गुणातीत, अव्यक्त, एक और तुरीय हैं — उन्हें नमस्कार है।
విశుద్ధం శివం శాన్తమాద్యన్తశూన్యం జగజ్జీవనం జ్యోతిరానన్దరూపమ్। అదిగ్దేశకాలవ్యవచ్ఛేదనీయం త్రయీ వక్తి యం వేద తస్మై నమస్తే॥
Vishuddham Shivam Shantam-Adyanta-Shunyam Jagaj-Jivanam Jyotir-Ananda-Rupam A-dig-desha-kala-vyavacchedaniyam Trayi Vakti Yam Veda Tasmai Namaste
అర్థం:जिन्हें तीनों वेद उद्घोषित करते हैं — जो विशुद्ध, शिव, शान्त, आदि-अन्त रहित, जगत के जीवन, ज्योति एवं आनन्द स्वरूप, तथा दिशा-देश-काल से अपरिच्छिन्न हैं — उन्हें नमस्कार है।
మహాయోగపీఠే పరిభ్రాజమానే ధరణ్యాదితత్త్వాత్మకే శక్తియుక్తే। గుణాహస్కరే వహ్నిబిమ్బార్ధమధ్యే సమాసీనమోఙ్కర్ణికేఽష్టాక్షరాబ్జే॥
Maha-Yoga-Pithe Paribhrajamane Dharanyadi-Tattvatmake Shakti-Yukte Gunahaskare Vahni-Bimbardha-Madhye Samasinam-Onkarnike-Ashtaksharabje
అర్థం:महायोगपीठ पर, पृथ्वी आदि तत्त्वों से शोभायमान एवं शक्ति से युक्त, गुणरूपी सूर्य के वह्नि-बिम्ब के अर्ध-मध्य में, ओंकाररूपी अष्टाक्षर-कमल की कर्णिका पर विराजमान आपको नमस्कार।
సమానోదితానేకసూర్యేన్దుకోటి- ప్రభాపూరతుల్యద్యుతిం దుర్నిరీక్షమ్। న శీతం న చోష్ణం సువర్ణావదాత- ప్రసన్నం సదానన్దసంవిత్స్వరూపమ్॥
Samanoditaneka-Suryendu-Koti- Prabha-Pura-Tulya-Dyutim Durniriksham Na Shitam Na Choshnam Suvarnavadata- Prasannam Sadananda-Samvit-Svarupam
అర్థం:एक साथ उदित अनेक कोटि सूर्य-चन्द्रों की प्रभा के समान दुर्निरीक्ष कान्ति वाले, न शीत न उष्ण, स्वर्ण के समान उज्ज्वल, सदा प्रसन्न, नित्यानन्द-संवित्स्वरूप।
సునాసాపుటం సున్దరభ్రూలలాటం కిరీటోచితాకుఞ్చితస్నిగ్ధకేశమ్। స్ఫురత్పుణ్డరీకాభిరామాయతాక్షం సముత్ఫుల్లరత్నప్రసూనావతంసమ్॥
Sunasaputam Sundara-Bhru-Lalatam Kiritochitakunchita-Snigdha-Kesham Sphurat-Pundarikabhiramayataksham Samutphulla-Ratna-Prasunavatamsam
అర్థం:सुन्दर नासिका, मनोहर भृकुटि एवं ललाट, मुकुट के योग्य घुँघराले स्निग्ध केश, खिले हुए कमल के समान विशाल नेत्र, तथा रत्नमय पुष्पों के कर्णाभूषण से सुशोभित।
లసత్కుణ్డలామృష్టగణ్డస్థలాన్తం జపారాగచోరాధరం చారుహాసమ్। అలివ్యాకులామోలిమన్దారమాలం మహోరఃస్ఫురత్కౌస్తుభోదారహారమ్॥
Lasat-Kundalamrishta-Ganda-Sthalantam Japa-Raga-Choradharam Charu-Hasam Ali-Vyakulamoli-Mandara-Malam Mahorah-Sphurat-Kaustubhodara-Haram
అర్థం:चमकते कुण्डलों से स्पर्शित कपोल, जपा-पुष्प की लालिमा को चुराने वाले अधर, मनोहर हास, भ्रमरों से व्याप्त मन्दार-माला, और विशाल वक्ष पर देदीप्यमान कौस्तुभ-हार से युक्त।
సురత్నాఙ్గదైరన్వితం బాహుదణ్డై- శ్చతుర్భిశ్చలత్కఙ్కణాలంకృతాగ్రైః। ఉదారోదరాలంకృతం పీతవస్త్రం పదద్వన్ద్వనిర్ధూతపద్మాభిరామమ్॥
Suratnangadair-Anvitam Bahu-Dandai- sh-Chaturbhish-Chalat-Kankanalankritagraih Udarodaralankritam Pita-Vastram Pada-Dvandva-Nirdhuta-Padmabhiramam
అర్థం:रत्नजड़ित अंगदों से सुशोभित चार भुजदण्ड, जिनके अग्रभाग चंचल कंकणों से अलंकृत हैं, उदार उदर पीताम्बर से सुशोभित, और कमल को लज्जित करने वाले चरण-युगल से रमणीय।
స్వభక్తేషు సన్దర్శితాకారమేవం సదా భావయన్సంనిరుద్ధేన్ద్రియాశ్వః। దురాపం నరో యాతి సంసారపారం పరస్మై పరేభ్యోఽపి తస్మై నమస్తే॥
Sva-Bhakteshu Sandarshitakaram-Evam Sada Bhavayan-Sannirudhendriyashvah Durapam Naro Yati Samsara-Param Parasmai Parebhyo-Api Tasmai Namaste
అర్థం:इस प्रकार अपने भक्तों को दर्शाए स्वरूप का जो सदा ध्यान करता है, इन्द्रियरूपी अश्वों को वश में करके वह दुस्तर संसार-सागर को पार कर जाता है — परात्पर आपको नमस्कार।
శ్రియా శాతకుమ్భద్యుతిస్నిగ్ధకాన్త్యా ధరణ్యా చ దూర్వాదలశ్యామలాఙ్గ్యా। కలత్రద్వయేనామునా తోషితాయ త్రిలోకీగృహస్థాయ విష్ణో నమస్తే॥
Shriya Shatakumbha-Dyuti-Snigdha-Kantya Dharanya Cha Durva-Dala-Shyamalangya Kalatra-Dvayenamuna Toshitaya Triloki-Grihasthaya Vishno Namaste
అర్థం:हे विष्णो! स्वर्ण-सी स्निग्ध कान्ति वाली श्री (लक्ष्मी) और दूर्वादल-सी श्यामल अंगों वाली पृथ्वी — इन दो पत्नियों से सन्तुष्ट, त्रिलोकी के गृहस्थ आपको नमस्कार।
శరీరం కలత్రం సుతం బన్ధువర్గం వయస్యం ధనం సద్మ భృత్యం భువం చ। సమస్తం పరిత్యజ్య హా కష్టమేకో గమిష్యామి దుఃఖేన దూరం కిలాహమ్॥
Shariram Kalatram Sutam Bandhu-Vargam Vayasyam Dhanam Sadma Bhrityam Bhuvam Cha Samastam Parityajya Ha Kashtam-Eko Gamishyami Duhkhena Duram Kilaham
అర్థం:शरीर, पत्नी, पुत्र, बन्धुजन, मित्र, धन, घर, सेवक और भूमि — इन सबको त्यागकर, हाय कष्ट! अकेला, दुःख से दूर अवश्य ही चला जाऊँगा।
జరేయం పిశాచీవ హా జీవతో మే వసామత్తి రక్తం చ మాంసం బలం చ। అహో దేవ సీదామి దీనానుకమ్పి- న్కిమద్యాపి హన్త త్వయోదాసితవ్యమ్॥
Jareyam Pishachiva Ha Jivato Me Vasam-Atti Raktam Cha Mamsam Balam Cha Aho Deva Sidami Dinanukampin Kim-Adyapi Hanta Tvayodasitavyam
అర్థం:यह बुढ़ापा पिशाचिनी के समान, मेरे जीते-जी ही मेरी वसा, रक्त, मांस और बल को खा रहा है। हे देव! मैं डूब रहा हूँ; हे दीनानुकम्पी! क्या अब भी आपके द्वारा मेरी उपेक्षा की जाएगी?
కఫవ్యాహతోష్ణోల్బణశ్వాసవేగ- వ్యథావిస్ఫురత్సర్వమర్మాస్థిబన్ధామ్। విచిన్త్యాహమన్త్యామసఙ్ఖ్యామవస్థాం బిభేమి ప్రభో కిం కరోమి ప్రసీద॥
Kapha-Vyahatoshnolbana-Shvasa-Vega- Vyatha-Visphurat-Sarva-Marmasthi-Bandham Vichintyaham-Antyam-Asankhyam-Avastham Bibhemi Prabho Kim Karomi Prasida
అర్థం:कफ से अवरुद्ध, उष्ण एवं प्रचण्ड श्वास के वेग की व्यथा से जब समस्त मर्म, अस्थि एवं सन्धियाँ काँप उठेंगी — उस अन्तिम असंख्य अवस्था का विचार कर मैं भयभीत हूँ। हे प्रभो! मैं क्या करूँ? प्रसन्न होइए।
లపన్నచ్యుతానన్త గోవిన్ద విష్ణో మురారే హరే నాథ నారాయణేతి। యథానుస్మరిష్యామి భక్త్యా భవన్తం తథా మే దయాశీల దేవ ప్రసీద॥
Lapann-Achyutananta Govinda Vishno Murare Hare Natha Narayaneti Yathanusmarishyami Bhaktya Bhavantam Tatha Me Daya-Shila Deva Prasida
అర్థం:हे अच्युत, अनन्त, गोविन्द, विष्णो, मुरारे, हरे, नाथ, नारायण! — जैसे मैं भक्तिपूर्वक आपके नामों का उच्चारण करते हुए आपका स्मरण करूँ, वैसे ही हे दयाशील देव! मुझ पर प्रसन्न होइए।
భుజఙ్గప్రయాతం పఠేద్యస్తు భక్త్యా సమాధాయ చిత్తే భవన్తం మురారే। స మోహం విహాయాశు యుష్మత్ప్రసాదా- త్సమాశ్రిత్య యోగం వ్రజత్యచ్యుతం త్వామ్॥
Bhujanga-Prayatam Pathed-Yas-Tu Bhaktya Samadhaya Chitte Bhavantam Murare Sa Moham Vihayashu Yushmat-Prasadat Samashritya Yogam Vrajaty-Achyutam Tvam
అర్థం:जो भक्तिपूर्वक इस भुजङ्गप्रयात स्तोत्र का पाठ करता है और हे मुरारे! आपको हृदय में धारण करता है, वह शीघ्र ही मोह को त्यागकर, आपकी कृपा से योग का आश्रय लेकर, अच्युत आप तक पहुँच जाता है।
పదం-పదం అర్థం
ఉచ్చారణ వినడానికి ఏ పదంపైన అయినా క్లిక్ చేయండి
विष्णु भुजङ्गप्रयात स्तोत्रम् పారాయణ ప్రయోజనాలు
Unites the highest Advaitic vision of Vishnu as Para Brahman with loving devotion to Narayana
Considered a powerful prayer for a peaceful death and liberation (moksha)
Traditionally recited at the bedside of the dying and during sandhya worship of Vishnu
Cultivates vairagya (dispassion) by reflecting on the impermanence of body and possessions
The closing verse promises that devoted recitation dissolves delusion and grants union with the Lord
Calms fear of old age, disease and death, replacing it with surrender to Hari
विष्णु भुजङ्गप्रयात स्तोत्रम् పారాయణ విధి
Sit facing east before an image of Vishnu, steady the mind, and recite the fourteen verses slowly in the lilting bhujangaprayata metre. Begin by visualising the four-armed Narayana described in the early verses, then offer the closing verses of surrender from the heart. It may be chanted once with full attention daily, or read at the bedside of one who is gravely ill, as Shankaracharya is said to have done for his own mother.
తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు
ఇవి కూడా చదవండి
ॐ
పూర్తి विष्णु भुजङ्गप्रयात स्तोत्रम्ను శ్లోకం-శ్లోకం అర్థంతో చదవండి, లేదా మరిన్ని పవిత్ర పాఠాలు చూడండి