ਸ਼੍ਰੀ ਵ੍ਰਿਨ੍ਦਾਦੇਵ੍ਯਸ਼੍ਟਕਮ੍
श्री वृन्दादेव्यष्टकम् in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਸ਼੍ਰੀ ਵ੍ਰਿੰਦਾਦੇਵ੍ਯਸ਼ਟਕਮ ਸ਼੍ਰੀਲ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਚਕ੍ਰਵਰਤੀ ਠਾਕੁਰ ਰਚਿਤ ਅੱਠ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਤੋਤਰ ਹੈ ਜੋ ਵ੍ਰਿੰਦਾਦੇਵੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ — ਉਹ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤਰੀ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਰਾਧਾ-ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਤੁਲਸੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਸ਼ਲੋਕ 'ਵ੍ਰਿੰਦੇ ਨਮਸਤੇ ਚਰਣਾਰਵਿੰਦਮ' ਨਾਲ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਧਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਧਾਮ-ਵਾਸ ਤੇ ਸੇਵਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਉਸ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਨਿਤ ਵਾਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮਮਈ ਸੇਵਾ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Stavamrita-lahari of Srila Vishwanatha Chakravarti Thakura · Srila Vishwanatha Chakravarti Thakura · c. 17th–18th century CE
Srila Vishwanatha Chakravarti Thakura, one of the most revered Gaudiya Vaishnava acharyas and commentators, composed the Vrindadevy-ashtakam in glorification of Vrinda Devi — the goddess who eternally directs the pastimes of Radha and Krishna in Vrindavan and who descends to the earth as the sacred Tulasi. The hymn praises her dazzling golden form, the authority over Vrindavan entrusted to her by Sri Radha, and her unique role as the messenger and stage-manager of the Divine Couple's love. Recognising that the rasa dance, residence in the holy dham, and service to Radha-Krishna all flow from her mercy, the poet humbly takes shelter at her lotus feet.
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
Vaishnava tradition holds that Vrinda Devi personally arranges the meetings of Radha and Krishna, so her mercy is the secret door to Vrindavan's deepest pastimes; devotees who worship Tulasi (her form) and recite this ashtakam are said to be granted residence in the holy land and a place in the eternal service of the Divine Couple.
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਗਾਙ੍ਗੇਯਚਾਮ੍ਪੇਯਤਡਿਦ੍ਵਿਨਿਨ੍ਦਿਰੋਚਿਃਪ੍ਰਵਾਹਸ੍ਨਪਿਤਾਤ੍ਮਵ੍ਰਿਨ੍ਦੇ । ਬਨ੍ਧੂਕਬਨ੍ਧੁਦ੍ਯੁਤਿਦਿਵ੍ਯਵਾਸੋ ਵ੍ਰਿਨ੍ਦੇ ਨਮਸ੍ਤੇ ਚਰਣਾਰਵਿਨ੍ਦਮ੍ ॥ ੧॥
gāṅgeya-cāmpeya-taḍid-vinindi-rociḥ-pravāha-snapitātma-vṛnde | bandhūka-bandhu-dyuti-divya-vāso vṛnde namas te caraṇāravindam || 1||
ਅਰਥ:हे वृन्दे, जिनकी कान्ति स्वर्ण, स्वर्णिम चम्पा और विद्युत् को भी लज्जित कर देती है और जो उस प्रभा से अपने समस्त संगियों को स्नात करती हैं, जो बन्धूक पुष्प के समान अरुण दिव्य वस्त्र धारण करती हैं — हे वृन्दे, मैं आपके चरणकमलों को प्रणाम करता हूँ।
ਬਿਮ੍ਬਾਧਰੋਦਿਤ੍ਵਰਮਨ੍ਦਹਾਸ੍ਯਨਾਸਾਗ੍ਰਮੁਕ੍ਤਾਦ੍ਯੁਤਿਦੀਪਿਤਾਸ੍ਯੇ । ਵਿਚਿਤ੍ਰਰਤ੍ਨਾਭਰਣਸ਼੍ਰਿਯਾਢ੍ਯੇ ਵ੍ਰਿਨ੍ਦੇ ਨਮਸ੍ਤੇ ਚਰਣਾਰਵਿਨ੍ਦਮ੍ ॥ ੨॥
bimbādharoditvara-manda-hāsya-nāsāgra-muktā-dyuti-dīpitāsye | vicitra-ratnābharaṇa-śrīyāḍhye vṛnde namas te caraṇāravindam || 2||
ਅਰਥ:हे वृन्दे, जिनका मुख बिम्बफल-सदृश अधर, उदित होती मन्द मुस्कान और नासाग्र के मोती की द्युति से प्रकाशित है, जो विचित्र रत्नाभूषणों की शोभा से समृद्ध हैं — हे वृन्दे, मैं आपके चरणकमलों को प्रणाम करता हूँ।
ਸਮਸ੍ਤਵੈਕੁਣ੍ਠਸ਼ਿਰੋਮਣੌ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼੍ਣਸ੍ਯ ਵ੍ਰਿਨ੍ਦਾਵਨਧਨ੍ਯਧਾਮ੍ਨਿ । ਦਤ੍ਤਾਧਿਕਾਰੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਾਨੁਪੁਤ੍ਰ੍ਯਾ ਵ੍ਰਿਨ੍ਦੇ ਨਮਸ੍ਤੇ ਚਰਣਾਰਵਿਨ੍ਦਮ੍ ॥ ੩॥
samasta-vaikuṇṭha-śiromaṇau śrī-kṛṣṇasya vṛndāvana-dhanya-dhāmni | dattādhikāre vṛṣabhānu-putryā vṛnde namas te caraṇāravindam || 3||
ਅਰਥ:हे वृन्दे, जिन्हें वृषभानुनन्दिनी (श्री राधा) ने समस्त वैकुण्ठों के शिरोमणि श्रीकृष्ण के धन्य धाम वृन्दावन का अधिकार सौंपा है — हे वृन्दे, मैं आपके चरणकमलों को प्रणाम करता हूँ।
ਤ੍ਵਦਾਜ੍ਞਯਾ ਪਲ੍ਲਵਪੁਸ਼੍ਪਭ੍ਰਿਙ੍ਗਮ੍ਰਿਗਾਦਿਭਿਰ੍ਮਾਧਵਕੇਲਿਕੁਞ੍ਜਾਃ । ਮਧ੍ਵਾਦਿਭਿਰ੍ਭਾਨ੍ਤਿ ਵਿਭੂਸ਼੍ਯਮਾਣਾ ਵ੍ਰਿਨ੍ਦੇ ਨਮਸ੍ਤੇ ਚਰਣਾਰਵਿਨ੍ਦਮ੍ ॥ ੪॥
tvad-ājñayā pallava-puṣpa-bhṛṅga-mṛgādibhir mādhava-keli-kuñjāḥ | madhv-ādibhir bhānti vibhūṣyamāṇā vṛnde namas te caraṇāravindam || 4||
ਅਰਥ:हे वृन्दे, जिनकी आज्ञा से माधव की केलि-कुंजें नवपल्लव, पुष्प, भ्रमर, मृग, मधु आदि से सुसज्जित होकर शोभायमान होती हैं — हे वृन्दे, मैं आपके चरणकमलों को प्रणाम करता हूँ।
ਤ੍ਵਦੀਯਦੂਤ੍ਯੇਨ ਨਿਕੁਞ੍ਜਯੂਨੋਰਤ੍ਯੁਤ੍ਕਯੋਃ ਕੇਲਿਵਿਲਾਸਸਿਦ੍ਧਿਃ । ਤ੍ਵਤ੍ਸੌਭਗਂ ਕੇਨ ਨਿਰੁਚ੍ਯਤਾਂ ਤਦ੍ ਵ੍ਰਿਨ੍ਦੇ ਨਮਸ੍ਤੇ ਚਰਣਾਰਵਿਨ੍ਦਮ੍ ॥ ੫॥
tvadīya-dūtyena nikuñja-yūnor atyutkayoḥ keli-vilāsa-siddhiḥ | tvat-saubhagaṁ kena nirucyatāṁ tad vṛnde namas te caraṇāravindam || 5||
ਅਰਥ:हे वृन्दे, जिनके दूतीकर्म से निकुंज के अत्यन्त उत्सुक युगल की केलि-विलास की सिद्धि होती है — आपके सौभाग्य का वर्णन भला कौन कर सके? — हे वृन्दे, मैं आपके चरणकमलों को प्रणाम करता हूँ।
ਰਾਸਾਭਿਲਾਸ਼ੋ ਵਸਤਿਸ਼੍ਚ ਵ੍ਰਿਨ੍ਦਾਵਨੇ ਤ੍ਵਦੀਸ਼ਾਙ੍ਘ੍ਰਿਸਰੋਜਸੇਵਾ । ਲਭ੍ਯਾ ਚ ਪੁਂਸਾਂ ਕ੍ਰਿਪਯਾ ਤਵੈਵ ਵ੍ਰਿਨ੍ਦੇ ਨਮਸ੍ਤੇ ਚਰਣਾਰਵਿਨ੍ਦਮ੍ ॥ ੬॥
rāsābhilāṣo vasatiś ca vṛndāvane tvad-īśāṅghri-saroja-sevā | labhyā ca puṁsāṁ kṛpayā tavaiva vṛnde namas te caraṇāravindam || 6||
ਅਰਥ:हे वृन्दे, रासलीला की अभिलाषा, वृन्दावन में निवास और आपके प्रभु-प्रभुनी के चरणकमलों की सेवा — ये सब केवल आपकी कृपा से ही मनुष्यों को प्राप्त होते हैं — हे वृन्दे, मैं आपके चरणकमलों को प्रणाम करता हूँ।
ਤ੍ਵਂ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਸੇ ਸਾਤ੍ਵਤਤਨ੍ਤ੍ਰਵਿਦ੍ਭਿਰ੍ਲੀਲਾਭਿਧਾਨਾ ਕਿਲ ਕ੍ਰਿਸ਼੍ਣਸ਼ਕ੍ਤਿਃ । ਤਵੈਵ ਮੂਰ੍ਤਿਸ੍ਤੁਲਸੀ ਨ੍ਰਿਲੋਕੇ ਵ੍ਰਿਨ੍ਦੇ ਨਮਸ੍ਤੇ ਚਰਣਾਰਵਿਨ੍ਦਮ੍ ॥ ੭॥
tvaṁ kīrtyase sātvata-tantra-vidbhir līlābhidhānā kila kṛṣṇa-śaktiḥ | tavaiva mūrtis tulasī nṛ-loke vṛnde namas te caraṇāravindam || 7||
ਅਰਥ:हे वृन्दे, सात्वत-तन्त्र के ज्ञाता आपको 'लीला' नामक कृष्णशक्ति के रूप में कीर्तित करते हैं; और मनुष्यलोक में आपकी ही मूर्ति तुलसी है — हे वृन्दे, मैं आपके चरणकमलों को प्रणाम करता हूँ।
ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਹੀਨਾ ਅਪਰਾਧਲਕ੍ਸ਼ੈਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਕਾਮਾਦਿਤਰਙ੍ਗਮਧ੍ਯੇ । ਕ੍ਰਿਪਾਮਯਿ ਤ੍ਵਾਂ ਸ਼ਰਣਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾ ਵ੍ਰਿਨ੍ਦੇ ਨਮਸ੍ਤੇ ਚਰਣਾਰਵਿਨ੍ਦਮ੍ ॥ ੮॥
bhaktyā vihīnā aparādha-lakṣaiḥ kṣiptāś ca kāmādi-taraṅga-madhye | kṛpāmayi tvāṁ śaraṇaṁ prapannā vṛnde namas te caraṇāravindam || 8||
ਅਰਥ:हे कृपामयी वृन्दे, भक्तिहीन और लाखों अपराधों से काम आदि की तरंगों के बीच फेंका हुआ मैं आपकी शरण में आया हूँ — हे वृन्दे, मैं आपके चरणकमलों को प्रणाम करता हूँ।
ਵ੍ਰਿਨ੍ਦਾਸ਼੍ਟਕਂ ਯਃ ਸ਼੍ਰਿਣੁਯਾਤ੍ਪਠੇਦ੍ਵਾ ਵ੍ਰਿਨ੍ਦਾਵਨਾਧੀਸ਼ਪਦਾਬ੍ਜਭ੍ਰਿਙ੍ਗਃ । ਸ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵ੍ਰਿਨ੍ਦਾਵਨਨਿਤ੍ਯਵਾਸਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰੇਮਸੇਵਾਂ ਲਭਤੇ ਕ੍ਰਿਤਾਰ੍ਥਃ ॥
vṛndāṣṭakaṁ yaḥ śṛṇuyāt paṭhed vā vṛndāvanādhīśa-padābja-bhṛṅgaḥ | sa prāpya vṛndāvana-nitya-vāsaṁ tat-prema-sevāṁ labhate kṛtārthaḥ ||
ਅਰਥ:जो भी इस वृन्दाष्टक का श्रवण या पाठ करता है, वह वृन्दावनाधीश के चरणकमलों का भ्रमर बनकर वृन्दावन में नित्य वास तथा कृतार्थ होकर वहाँ की प्रेममयी सेवा प्राप्त करता है।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
श्री वृन्दादेव्यष्टकम् ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
Invokes the grace of Vrinda Devi, the goddess who governs Vrindavan and arranges the pastimes of Radha-Krishna
Honours Tulasi Devi, Vrinda's form in this world, deepening reverence for the sacred Tulasi plant
Believed to grant residence (vasa) in Vrindavan and entry into the loving service of the Divine Couple
Awakens the longing to witness and serve the rasa-lila and the nikunja pastimes of Radha-Krishna
A heartfelt prayer of shelter for those who feel devoid of devotion and overwhelmed by material desires
Cherished by Gaudiya Vaishnavas and recited during Tulasi worship and in the temples of Braj
Its phala-shruti promises eternal residence in Vrindavan and prema-seva to sincere reciters
श्री वृन्दादेव्यष्टकम् ਪਾਠ ਵਿਧੀ
Offer the prayer before Tulasi Devi or an image of Radha-Krishna, ideally after watering and circumambulating the Tulasi plant. Recite the eight verses with devotion, dwelling on Vrinda Devi's beauty and her role in the pastimes of the Divine Couple, and end each verse bowing at the refrain 'vrinde namas te charanaravindam'. Conclude with the phala-shruti, praying humbly for residence and loving service in Vrindavan.
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ श्री वृन्दादेव्यष्टकम् ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ