ଶ୍ରୀ ଵୃନ୍ଦାଦେଵ୍ଯଷ୍ଟକମ୍
श्री वृन्दादेव्यष्टकम् in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ଶ୍ରୀ ବୃନ୍ଦାଦେବ୍ୟଷ୍ଟକମ୍ ଶ୍ରୀଲ ବିଶ୍ୱନାଥ ଚକ୍ରବର୍ତୀ ଠାକୁର ରଚିତ ଆଠ ଶ୍ଳୋକର ସ୍ତୋତ୍ର ଯାହା ବୃନ୍ଦାଦେବୀଙ୍କ ମହିମା ଗାନ କରେ — ସେ ବୃନ୍ଦାବନର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ, ରାଧା-କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଲୀଳାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରନ୍ତି ଓ ଏହି ଲୋକରେ ପବିତ୍ର ତୁଳସୀ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶ୍ଳୋକ 'ବୃନ୍ଦେ ନମସ୍ତେ ଚରଣାରବିନ୍ଦମ୍'ରେ ଶେଷ ହୋଇ ତାଙ୍କ ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ଶ୍ରୀ ରାଧାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ ବୃନ୍ଦାବନ ଅଧିକାର ଓ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଧାମ-ବାସ ଓ ସେବା ଦେଉଥିବା ତାଙ୍କ କୃପାର ସ୍ତୁତି କରେ। ଶେଷରେ ଫଳଶ୍ରୁତି ଏହାର ପାଠକାରୀଙ୍କୁ ବୃନ୍ଦାବନରେ ନିତ୍ୟ ବାସ ଓ ପ୍ରେମମୟ ସେବାର ବରଦାନ ଦିଏ।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Stavamrita-lahari of Srila Vishwanatha Chakravarti Thakura · Srila Vishwanatha Chakravarti Thakura · c. 17th–18th century CE
Srila Vishwanatha Chakravarti Thakura, one of the most revered Gaudiya Vaishnava acharyas and commentators, composed the Vrindadevy-ashtakam in glorification of Vrinda Devi — the goddess who eternally directs the pastimes of Radha and Krishna in Vrindavan and who descends to the earth as the sacred Tulasi. The hymn praises her dazzling golden form, the authority over Vrindavan entrusted to her by Sri Radha, and her unique role as the messenger and stage-manager of the Divine Couple's love. Recognising that the rasa dance, residence in the holy dham, and service to Radha-Krishna all flow from her mercy, the poet humbly takes shelter at her lotus feet.
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
Vaishnava tradition holds that Vrinda Devi personally arranges the meetings of Radha and Krishna, so her mercy is the secret door to Vrindavan's deepest pastimes; devotees who worship Tulasi (her form) and recite this ashtakam are said to be granted residence in the holy land and a place in the eternal service of the Divine Couple.
ଅର୍ଥ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ ପାଠ
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଗାଙ୍ଗେଯଚାମ୍ପେଯତଡିଦ୍ଵିନିନ୍ଦିରୋଚିଃପ୍ରଵାହସ୍ନପିତାତ୍ମଵୃନ୍ଦେ । ବନ୍ଧୂକବନ୍ଧୁଦ୍ଯୁତିଦିଵ୍ଯଵାସୋ ଵୃନ୍ଦେ ନମସ୍ତେ ଚରଣାରଵିନ୍ଦମ୍ ॥ ୧॥
gāṅgeya-cāmpeya-taḍid-vinindi-rociḥ-pravāha-snapitātma-vṛnde | bandhūka-bandhu-dyuti-divya-vāso vṛnde namas te caraṇāravindam || 1||
ଅର୍ଥ:हे वृन्दे, जिनकी कान्ति स्वर्ण, स्वर्णिम चम्पा और विद्युत् को भी लज्जित कर देती है और जो उस प्रभा से अपने समस्त संगियों को स्नात करती हैं, जो बन्धूक पुष्प के समान अरुण दिव्य वस्त्र धारण करती हैं — हे वृन्दे, मैं आपके चरणकमलों को प्रणाम करता हूँ।
ବିମ୍ବାଧରୋଦିତ୍ଵରମନ୍ଦହାସ୍ଯନାସାଗ୍ରମୁକ୍ତାଦ୍ଯୁତିଦୀପିତାସ୍ଯେ । ଵିଚିତ୍ରରତ୍ନାଭରଣଶ୍ରିଯାଢ୍ଯେ ଵୃନ୍ଦେ ନମସ୍ତେ ଚରଣାରଵିନ୍ଦମ୍ ॥ ୨॥
bimbādharoditvara-manda-hāsya-nāsāgra-muktā-dyuti-dīpitāsye | vicitra-ratnābharaṇa-śrīyāḍhye vṛnde namas te caraṇāravindam || 2||
ଅର୍ଥ:हे वृन्दे, जिनका मुख बिम्बफल-सदृश अधर, उदित होती मन्द मुस्कान और नासाग्र के मोती की द्युति से प्रकाशित है, जो विचित्र रत्नाभूषणों की शोभा से समृद्ध हैं — हे वृन्दे, मैं आपके चरणकमलों को प्रणाम करता हूँ।
ସମସ୍ତଵୈକୁଣ୍ଠଶିରୋମଣୌ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଵୃନ୍ଦାଵନଧନ୍ଯଧାମ୍ନି । ଦତ୍ତାଧିକାରେ ଵୃଷଭାନୁପୁତ୍ର୍ଯା ଵୃନ୍ଦେ ନମସ୍ତେ ଚରଣାରଵିନ୍ଦମ୍ ॥ ୩॥
samasta-vaikuṇṭha-śiromaṇau śrī-kṛṣṇasya vṛndāvana-dhanya-dhāmni | dattādhikāre vṛṣabhānu-putryā vṛnde namas te caraṇāravindam || 3||
ଅର୍ଥ:हे वृन्दे, जिन्हें वृषभानुनन्दिनी (श्री राधा) ने समस्त वैकुण्ठों के शिरोमणि श्रीकृष्ण के धन्य धाम वृन्दावन का अधिकार सौंपा है — हे वृन्दे, मैं आपके चरणकमलों को प्रणाम करता हूँ।
ତ୍ଵଦାଜ୍ଞଯା ପଲ୍ଲଵପୁଷ୍ପଭୃଙ୍ଗମୃଗାଦିଭିର୍ମାଧଵକେଲିକୁଞ୍ଜାଃ । ମଧ୍ଵାଦିଭିର୍ଭାନ୍ତି ଵିଭୂଷ୍ଯମାଣା ଵୃନ୍ଦେ ନମସ୍ତେ ଚରଣାରଵିନ୍ଦମ୍ ॥ ୪॥
tvad-ājñayā pallava-puṣpa-bhṛṅga-mṛgādibhir mādhava-keli-kuñjāḥ | madhv-ādibhir bhānti vibhūṣyamāṇā vṛnde namas te caraṇāravindam || 4||
ଅର୍ଥ:हे वृन्दे, जिनकी आज्ञा से माधव की केलि-कुंजें नवपल्लव, पुष्प, भ्रमर, मृग, मधु आदि से सुसज्जित होकर शोभायमान होती हैं — हे वृन्दे, मैं आपके चरणकमलों को प्रणाम करता हूँ।
ତ୍ଵଦୀଯଦୂତ୍ଯେନ ନିକୁଞ୍ଜଯୂନୋରତ୍ଯୁତ୍କଯୋଃ କେଲିଵିଲାସସିଦ୍ଧିଃ । ତ୍ଵତ୍ସୌଭଗଂ କେନ ନିରୁଚ୍ଯତାଂ ତଦ୍ ଵୃନ୍ଦେ ନମସ୍ତେ ଚରଣାରଵିନ୍ଦମ୍ ॥ ୫॥
tvadīya-dūtyena nikuñja-yūnor atyutkayoḥ keli-vilāsa-siddhiḥ | tvat-saubhagaṁ kena nirucyatāṁ tad vṛnde namas te caraṇāravindam || 5||
ଅର୍ଥ:हे वृन्दे, जिनके दूतीकर्म से निकुंज के अत्यन्त उत्सुक युगल की केलि-विलास की सिद्धि होती है — आपके सौभाग्य का वर्णन भला कौन कर सके? — हे वृन्दे, मैं आपके चरणकमलों को प्रणाम करता हूँ।
ରାସାଭିଲାଷୋ ଵସତିଶ୍ଚ ଵୃନ୍ଦାଵନେ ତ୍ଵଦୀଶାଙ୍ଘ୍ରିସରୋଜସେଵା । ଲଭ୍ଯା ଚ ପୁଂସାଂ କୃପଯା ତଵୈଵ ଵୃନ୍ଦେ ନମସ୍ତେ ଚରଣାରଵିନ୍ଦମ୍ ॥ ୬॥
rāsābhilāṣo vasatiś ca vṛndāvane tvad-īśāṅghri-saroja-sevā | labhyā ca puṁsāṁ kṛpayā tavaiva vṛnde namas te caraṇāravindam || 6||
ଅର୍ଥ:हे वृन्दे, रासलीला की अभिलाषा, वृन्दावन में निवास और आपके प्रभु-प्रभुनी के चरणकमलों की सेवा — ये सब केवल आपकी कृपा से ही मनुष्यों को प्राप्त होते हैं — हे वृन्दे, मैं आपके चरणकमलों को प्रणाम करता हूँ।
ତ୍ଵଂ କୀର୍ତ୍ଯସେ ସାତ୍ଵତତନ୍ତ୍ରଵିଦ୍ଭିର୍ଲୀଲାଭିଧାନା କିଲ କୃଷ୍ଣଶକ୍ତିଃ । ତଵୈଵ ମୂର୍ତିସ୍ତୁଲସୀ ନୃଲୋକେ ଵୃନ୍ଦେ ନମସ୍ତେ ଚରଣାରଵିନ୍ଦମ୍ ॥ ୭॥
tvaṁ kīrtyase sātvata-tantra-vidbhir līlābhidhānā kila kṛṣṇa-śaktiḥ | tavaiva mūrtis tulasī nṛ-loke vṛnde namas te caraṇāravindam || 7||
ଅର୍ଥ:हे वृन्दे, सात्वत-तन्त्र के ज्ञाता आपको 'लीला' नामक कृष्णशक्ति के रूप में कीर्तित करते हैं; और मनुष्यलोक में आपकी ही मूर्ति तुलसी है — हे वृन्दे, मैं आपके चरणकमलों को प्रणाम करता हूँ।
ଭକ୍ତ୍ଯା ଵିହୀନା ଅପରାଧଲକ୍ଷୈଃ କ୍ଷିପ୍ତାଶ୍ଚ କାମାଦିତରଙ୍ଗମଧ୍ଯେ । କୃପାମଯି ତ୍ଵାଂ ଶରଣଂ ପ୍ରପନ୍ନା ଵୃନ୍ଦେ ନମସ୍ତେ ଚରଣାରଵିନ୍ଦମ୍ ॥ ୮॥
bhaktyā vihīnā aparādha-lakṣaiḥ kṣiptāś ca kāmādi-taraṅga-madhye | kṛpāmayi tvāṁ śaraṇaṁ prapannā vṛnde namas te caraṇāravindam || 8||
ଅର୍ଥ:हे कृपामयी वृन्दे, भक्तिहीन और लाखों अपराधों से काम आदि की तरंगों के बीच फेंका हुआ मैं आपकी शरण में आया हूँ — हे वृन्दे, मैं आपके चरणकमलों को प्रणाम करता हूँ।
ଵୃନ୍ଦାଷ୍ଟକଂ ଯଃ ଶୃଣୁଯାତ୍ପଠେଦ୍ଵା ଵୃନ୍ଦାଵନାଧୀଶପଦାବ୍ଜଭୃଙ୍ଗଃ । ସ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵୃନ୍ଦାଵନନିତ୍ଯଵାସଂ ତତ୍ପ୍ରେମସେଵାଂ ଲଭତେ କୃତାର୍ଥଃ ॥
vṛndāṣṭakaṁ yaḥ śṛṇuyāt paṭhed vā vṛndāvanādhīśa-padābja-bhṛṅgaḥ | sa prāpya vṛndāvana-nitya-vāsaṁ tat-prema-sevāṁ labhate kṛtārthaḥ ||
ଅର୍ଥ:जो भी इस वृन्दाष्टक का श्रवण या पाठ करता है, वह वृन्दावनाधीश के चरणकमलों का भ्रमर बनकर वृन्दावन में नित्य वास तथा कृतार्थ होकर वहाँ की प्रेममयी सेवा प्राप्त करता है।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
श्री वृन्दादेव्यष्टकम् ପାଠର ଲାଭ
Invokes the grace of Vrinda Devi, the goddess who governs Vrindavan and arranges the pastimes of Radha-Krishna
Honours Tulasi Devi, Vrinda's form in this world, deepening reverence for the sacred Tulasi plant
Believed to grant residence (vasa) in Vrindavan and entry into the loving service of the Divine Couple
Awakens the longing to witness and serve the rasa-lila and the nikunja pastimes of Radha-Krishna
A heartfelt prayer of shelter for those who feel devoid of devotion and overwhelmed by material desires
Cherished by Gaudiya Vaishnavas and recited during Tulasi worship and in the temples of Braj
Its phala-shruti promises eternal residence in Vrindavan and prema-seva to sincere reciters
श्री वृन्दादेव्यष्टकम् ପାଠ ବିଧି
Offer the prayer before Tulasi Devi or an image of Radha-Krishna, ideally after watering and circumambulating the Tulasi plant. Recite the eight verses with devotion, dwelling on Vrinda Devi's beauty and her role in the pastimes of the Divine Couple, and end each verse bowing at the refrain 'vrinde namas te charanaravindam'. Conclude with the phala-shruti, praying humbly for residence and loving service in Vrindavan.
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ श्री वृन्दादेव्यष्टकम् ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ