ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੧.੨੧ — ਸੇਨਯੋਰੁਭਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ
श्रीमद्भगवद्गीता १.२१ — सेनयोरुभयोर्मध्ये in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਅਤੇ ਅਚਯੁਤ ਕਹਿ ਕੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਸਾਰਥੀ ਬਣੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਰਥ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰਨਾ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਉਹ ਪਲ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਰਜੁਨ ਆਪਣੇ ਸਵਜਨਾਂ, ਗੁਰੂਜਨਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਦ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਮੁੱਚੇ ਗੀਤਾ-ਉਪਦੇਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Bhagavad Gita Chapter 1, Verse 21 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਆਇ 'ਅਰਜੁਨ ਵਿਸ਼ਾਦ ਯੋਗ' ਵਿੱਚ, ਸ਼ੰਖਨਾਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੋਵੇਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਅਰਜੁਨ ਆਪਣੇ ਸਾਰਥੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਰਥ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੰਜੈ ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹੇ ਰਾਜੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਆਪਣੇ ਸਵਜਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲੈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹੀ ਸ਼ੋਕ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦਾ ਅਵਸਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਪਰੰਪਰਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵੱਸ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਦਾ ਨਿਮਰ ਪਦ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ — ਅਤੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਹਰ ਰਣਭੂਮੀ ਤੋਂ ਅਚੂਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਰ ਲੰਘਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਅਰ੍ਜੁਨ ਉਵਾਚ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ਂ ਤਦਾ ਵਾਕ੍ਯਮਿਦਮਾਹ ਮਹੀਪਤੇ। ਸੇਨਯੋਰੁਭਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਰਥਂ ਸ੍ਥਾਪਯ ਮੇऽਚ੍ਯੁਤ॥
arjuna uvācha senayor ubhayor madhye rathaṁ sthāpaya me ’chyuta
ਅਰਥ:ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਅਚਯੁਤ (ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ)! ਮੇਰੇ ਰਥ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਖੜ੍ਹੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਦੇਖ ਸਕਾਂ ਅਤੇ ਜਾਣ ਸਕਾਂ ਕਿ ਇਸ ਰਣਸੰਗਰਾਮ ਦੇ ਆਰੰਭ ਹੋਣ 'ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
श्रीमद्भगवद्गीता १.२१ — सेनयोरुभयोर्मध्ये ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਭਗਤ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਅਤੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਬਣਦੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਨਿਮਰਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਕਾਰਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਰਣਭੂਮੀ ਨੂੰ ਰੁਕ ਕੇ ਸਪਸ਼ਟ ਦੇਖਣ ਲਈ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ — ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ — ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਤਮਸੰਜਮ ਲਈ ਆਵਾਹਨ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਸਮਰਪਣ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਲਈ ਚਿੰਤਨਸ਼ੀਲ ਭੂਮਿਕਾ ਰਚਦਾ ਹੈ
ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਥਿਰ ਸਾਰਥੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਵੱਲ ਮੁੜਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਦਾ ਹੈ
ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ
श्रीमद्भगवद्गीता १.२१ — सेनयोरुभयोर्मध्ये ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਨੂੰ ਗੀਤਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਪੜ੍ਹੋ। ਜਪਦੇ ਸਮੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਦੇ ਸਵੈ-ਇੱਛਤ ਸਾਰਥੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਲਪਨਾ ਕਰੋ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਰੂਪੀ ਰਥ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਚਕਾਰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚਿੰਤਨ ਕਰੋ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ 'ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼' (ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ) ਅਤੇ 'ਅਚਯੁਤ' (ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ) ਕਹਿਣਾ ਕਿਵੇਂ ਸਮਰਪਣ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਆਇ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਸਥਿਰਤਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣ ਦਿਓ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ श्रीमद्भगवद्गीता १.२१ — सेनयोरुभयोर्मध्ये ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ