ಭಜ ಗೋವಿನ್ದಮ್
भज गोविन्दम् in Kannada · ಕನ್ನಡ
ನಿಮ್ಮ ಭಾಷೆ/ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿ
✦ ಅರ್ಥ
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ರಚಿಸಿದ ಒಂದು ತಾತ್ವಿಕ ಸ್ತೋತ್ರ, ಇದು ಭಗವಾನ್ ಗೋವಿಂದ (ವಿಷ್ಣು) ಸ್ಮರಣೆಗೆ ಕರೆ. ಇದು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಧನ, ದೇಹ, ಸಂಸಾರದ ಮೋಹದಿಂದ ಎಚ್ಚರಿಸಿ ವೈರಾಗ್ಯದ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ. ಮರಣ ನಿಶ್ಚಿತ, ಆದ್ದರಿಂದ ಸಮಯವಿರುವಾಗಲೇ ಭಗವಂತನನ್ನು ಭಜಿಸು ಎಂಬುದು ಇದರ ಮೂಲ ಸಂದೇಶ.
ಮೂಲ & ಕಥೆ
Composed independently by Adi Shankaracharya · Adi Shankaracharya · 8th century CE (circa 788-820)
ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ವಾರಣಾಸಿ (ಕಾಶಿ) ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಒಬ್ಬ ವೃದ್ಧ ಪಂಡಿತ ಪಾಣಿನಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಾಕರಣ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಶ್ರಮದಿಂದ ಕಂಠಪಾಠ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರು. ಕರುಣೆಯಿಂದ ಕರಗಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ತಾವಾಗಿಯೇ 'ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ' ರಚಿಸಿದರು — ಮರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಕರಣ ನಿಯಮಗಳು ಅವನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಭಗವಂತನ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಆ ವೃದ್ಧನಿಗೆ ಬೋಧಿಸುತ್ತಾ. ನಂತರ ಅವರ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಶಿಷ್ಯರು ಒಂದೊಂದು ಶ್ಲೋಕ ಸೇರಿಸಿದರು, ಇದರಿಂದ ಇದು ಒಂದು ಸಾಮೂಹಿಕ ರಚನೆಯಾಯಿತು. ಈ ಗ್ರಂಥವನ್ನು 'ಮೋಹ ಮುದ್ಗರ' — ಮೋಹವನ್ನು ಒಡೆಯುವ ಸುತ್ತಿಗೆ — ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
✦ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಮೂಲಕ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂನ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ಸ್ವತಃ ನಿರೂಪಿಸಿದರು. ಕೇವಲ 32 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದರೂ, ಅವರು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ನಾಲ್ಕು ಮಠಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು, ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರ ಮತ್ತು ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಮೇಲೆ ಭಾಷ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆದರು, ಹಲವಾರು ಭಕ್ತಿ ಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ವಾದದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ತಾತ್ವಿಕ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ಗೋವಿಂದನನ್ನು ಭಜಿಸುವವನು (ದೈವದ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗುವವನು) ದಶಕಗಳನ್ನು ಭೌತಿಕ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುವವರಿಗಿಂತ ಅಲ್ಪ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವರ ಜೀವನ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಕೇಳುತ್ತಾ ಪಠಿಸಿ
ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಪಾಠ
ಯಾವುದೇ ಸಾಲನ್ನು ಅಥವಾ ▶ ಬಟನ್ ಒತ್ತಿ ಕೇಳಿ
ಭಜ ಗೋವಿನ್ದಂ ಭಜ ಗೋವಿನ್ದಂ ಗೋವಿನ್ದಂ ಭಜ ಮೂಢಮತೇ । ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಸನ್ನಿಹಿತೇ ಕಾಲೇ ನಹಿ ನಹಿ ರಕ್ಷತಿ ಡುಕೃಞ್ಕರಣೇ ॥
Bhaja govindam bhaja govindam govindam bhaja mudhamate Samprapte sannihite kale nahi nahi rakshati dukrinkarane
ಅರ್ಥ:ಗೋವಿಂದನನ್ನು ಭಜಿಸು, ಗೋವಿಂದನನ್ನು ಭಜಿಸು, ಗೋವಿಂದನನ್ನು ಭಜಿಸು, ಓ ಮೂಢ ಮನಸೇ! ಮರಣ ಕಾಲ ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ, ವ್ಯಾಕರಣ ಸೂತ್ರಗಳು (ಡುಕೃಞ್ಕರಣೇ) ನಿನ್ನನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪವೂ ರಕ್ಷಿಸವು.
ಮೂಢ ಜಹೀಹಿ ಧನಾಗಮತೃಷ್ಣಾಂ ಕುರು ಸದ್ಬುದ್ಧಿಂ ಮನಸಿ ವಿತೃಷ್ಣಾಮ್ । ಯಲ್ಲಭಸೇ ನಿಜಕರ್ಮೋಪಾತ್ತಂ ವಿತ್ತಂ ತೇನ ವಿನೋದಯ ಚಿತ್ತಮ್ ॥
Mudha jahihi dhanagamatrishnam kuru sadbuddhim manasi vitrishnam Yallabhase nijakarmopattam vittam tena vinodaya chittam
ಅರ್ಥ:ಓ ಮೂಢ, ಧನ ಸಂಪಾದನೆಯ ತೃಷ್ಣೆಯನ್ನು ಬಿಡು; ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೃಷ್ಣೆರಹಿತ ಸದ್ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೋ. ನಿನ್ನ ಸ್ವಕರ್ಮದಿಂದ ದೊರೆತದ್ದರಿಂದಲೇ ನಿನ್ನ ಚಿತ್ತವನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿಕೋ.
ನಾರೀಸ್ತನಭರ ನಾಭೀದೇಶಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮಾ ಗಾ ಮೋಹಾವೇಶಮ್ । ಏತನ್ಮಾಂಸವಸಾದಿವಿಕಾರಂ ಮನಸಿ ವಿಚಿನ್ತಯ ವಾರಂ ವಾರಮ್ ॥
Naristanabhara nabhidesham drishtva ma ga mohavesham Etanmamsavasadivikaram manasi vichintaya varam varam
ಅರ್ಥ:ಸ್ತ್ರೀ ಶರೀರವನ್ನು ಕಂಡು ಮೋಹದಲ್ಲಿ, ಆವೇಶದಲ್ಲಿ ಬೀಳಬೇಡ; ಇದು ಮಾಂಸ, ಕೊಬ್ಬು ಮೊದಲಾದವುಗಳ ವಿಕಾರವೇ ಎಂದು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸು.
ನಲಿನೀದಲ ಗತಜಲಮತಿತರಲಂ ತದ್ವಜ್ಜೀವಿತಮತಿಶಯ ಚಪಲಮ್ । ವಿದ್ಧಿ ವ್ಯಾಧ್ಯಭಿಮಾನಗ್ರಸ್ತಂ ಲೋಕಂ ಶೋಕಹತಂ ಚ ಸಮಸ್ತಮ್ ॥
Nalinidala gatajalamatitaralam tadvajjivitamatishaya chapalam Viddhi vyadhyabhimanagrastam lokam shokahatam cha samastam
ಅರ್ಥ:ತಾವರೆ ಎಲೆಯ ಮೇಲೆ ನಡುಗುವ ನೀರ ಹನಿಯಂತೆ ಜೀವನ ಅತ್ಯಂತ ಚಂಚಲ. ಈ ಇಡೀ ಜಗತ್ತು ರೋಗ, ಅಭಿಮಾನ, ಶೋಕದಿಂದ ಪೀಡಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿ.
ಯಾವದ್ವಿತ್ತೋಪಾರ್ಜನಸಕ್ತಃ ತಾವನ್ನಿಜಪರಿವಾರೋ ರಕ್ತಃ । ಪಶ್ಚಾಜ್ಜೀವತಿ ಜರ್ಜರದೇಹೇ ವಾರ್ತಾಂ ಕೋಽಪಿ ನ ಪೃಚ್ಛತಿ ಗೇಹೇ ॥
Yavadvittoparjanasaktah tavannijaparivaro raktah Pashchajjivati jarjaradehe vartam kopi na prichchhati gehe
ಅರ್ಥ:ನೀನು ಧನ ಸಂಪಾದಿಸಬಲ್ಲವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ನಿನ್ನ ಕುಟುಂಬ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ ಇಡುತ್ತದೆ; ಆಮೇಲೆ ದೇಹ ಜರ್ಜರಿತವಾದಾಗ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ನಿನ್ನ ಕ್ಷೇಮವನ್ನೂ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
ಯಾವತ್ಪವನೋ ನಿವಸತಿ ದೇಹೇ ತಾವತ್ಪೃಚ್ಛತಿ ಕುಶಲಂ ಗೇಹೇ । ಗತವತಿ ವಾಯೌ ದೇಹಾಪಾಯೇ ಭಾರ್ಯಾ ಬಿಭ್ಯತಿ ತಸ್ಮಿನ್ಕಾಯೇ ॥
Yavatpavano nivasati dehe tavatprichchhati kushalam gehe Gatavati vayau dehapaye bharya bibhyati tasminkaye
ಅರ್ಥ:ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣವಿರುವವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಮನೆಯವರು ನಿನ್ನ ಕ್ಷೇಮ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ; ಪ್ರಾಣ ಹೋಗಿ ದೇಹ ಬಿದ್ದ ಮೇಲೆ, ಆ ಶವಕ್ಕೆ ಹೆಂಡತಿಯೂ ಹೆದರುತ್ತಾಳೆ.
ಬಾಲಸ್ತಾವತ್ಕ್ರೀಡಾಸಕ್ತಃ ತರುಣಸ್ತಾವತ್ತರುಣೀಸಕ್ತಃ । ವೃದ್ಧಸ್ತಾವಚ್ಚಿನ್ತಾಸಕ್ತಃ ಪರಮೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ಕೋಽಪಿ ನ ಸಕ್ತಃ ॥
Balastavatkridasaktah tarunastavattarunisaktah Vriddhastavachchintasaktah parame brahmani kopi na saktah
ಅರ್ಥ:ಬಾಲಕ ಆಟದಲ್ಲಿ, ಯುವಕ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, ವೃದ್ಧ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದಾರೆ — ಆದರೆ ಪರಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಯ್ಯೋ ಯಾರೂ ಲಗ್ನವಾಗಿಲ್ಲ.
ಕಾ ತೇ ಕಾನ್ತಾ ಕಸ್ತೇ ಪುತ್ರಃ ಸಂಸಾರೋಽಯಮತೀವ ವಿಚಿತ್ರಃ । ಕಸ್ಯ ತ್ವಂ ಕಃ ಕುತ ಆಯಾತಃ ತತ್ತ್ವಂ ಚಿನ್ತಯ ತದಿಹ ಭ್ರಾತಃ ॥
Ka te kanta kaste putrah samsaroyamativa vichitrah Kasya tvam kah kuta ayatah tattvam chintaya tadiha bhratah
ಅರ್ಥ:ನಿನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಯಾರು? ನಿನ್ನ ಮಗ ಯಾರು? ಈ ಸಂಸಾರ ಅತ್ಯಂತ ವಿಚಿತ್ರ. ನೀನು ಯಾರವನು? ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೆ? ಓ ಸಹೋದರ, ಆ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸು.
ಸತ್ಸಙ್ಗತ್ವೇ ನಿಸ್ಸಙ್ಗತ್ವಂ ನಿಸ್ಸಙ್ಗತ್ವೇ ನಿರ್ಮೋಹತ್ವಮ್ । ನಿರ್ಮೋಹತ್ವೇ ನಿಶ್ಚಲತತ್ತ್ವಂ ನಿಶ್ಚಲತತ್ತ್ವೇ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಿಃ ॥
Satsangatve nissangatvam nissangatve nirmohatvam Nirmohatve nishchalatattvam nishchalatattve jivanmuktih
ಅರ್ಥ:ಸತ್ಸಂಗದಿಂದ ನಿಸ್ಸಂಗತ್ವ; ನಿಸ್ಸಂಗತ್ವದಿಂದ ನಿರ್ಮೋಹತ್ವ; ನಿರ್ಮೋಹತ್ವದಿಂದ ನಿಶ್ಚಲ ತತ್ತ್ವ; ನಿಶ್ಚಲ ತತ್ತ್ವದಿಂದ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ವಯಸಿ ಗತೇ ಕಃ ಕಾಮವಿಕಾರಃ ಶುಷ್ಕೇ ನೀರೇ ಕಃ ಕಾಸಾರಃ । ಕ್ಷೀಣೇ ವಿತ್ತೇ ಕಃ ಪರಿವಾರಃ ಜ್ಞಾತೇ ತತ್ತ್ವೇ ಕಃ ಸಂಸಾರಃ ॥
Vayasi gate kah kamavikarah shushke nire kah kasarah Kshine vitte kah parivarah jnate tattve kah samsarah
ಅರ್ಥ:ಯೌವನ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಕಾಮವಿಕಾರ ಎಲ್ಲಿ? ನೀರು ಬತ್ತಿದ ಮೇಲೆ ಸರೋವರ ಎಲ್ಲಿ? ಧನ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಕುಟುಂಬ ಎಲ್ಲಿ? ತತ್ತ್ವ ತಿಳಿದ ಮೇಲೆ ಸಂಸಾರ ಎಲ್ಲಿ?
ಮಾ ಕುರು ಧನ ಯೌವನ ಗರ್ವಂ ಹರತಿ ನಿಮೇಷಾತ್ಕಾಲಃ ಸರ್ವಮ್ । ಮಾಯಾಮಯಮಿದಮಖಿಲಂ ಹಿತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಪದಂ ತ್ವಂ ಪ್ರವಿಶ ವಿದಿತ್ವಾ ॥
Ma kuru dhana yauvana garvam harati nimeshatkalah sarvam Mayamayamidamakhilam hitva brahmapadam tvam pravisha viditva
ಅರ್ಥ:ಧನ, ಜನ, ಯೌವನದ ಬಗ್ಗೆ ಗರ್ವಪಡಬೇಡ; ಕಾಲ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಹರಣ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾಯಾಮಯ ಜಗತ್ತೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ, ಬ್ರಹ್ಮಪದವನ್ನು ತಿಳಿದು ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸು.
ದಿನಯಾಮಿನ್ಯೌ ಸಾಯಂ ಪ್ರಾತಃ ಶಿಶಿರವಸನ್ತೌ ಪುನರಾಯಾತಃ । ಕಾಲಃ ಕ್ರೀಡತಿ ಗಚ್ಛತ್ಯಾಯುಃ ತದಪಿ ನ ಮುಞ್ಚತ್ಯಾಶಾವಾಯುಃ ॥
Dinayaminyau sayam pratah shishiravasantau punarayatah Kalah kridati gachchhatyayuh tadapi na munchatyashavayuh
ಅರ್ಥ:ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ, ಸಂಜೆ-ಬೆಳಗು, ಶಿಶಿರ-ವಸಂತ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬಂದು ಹೋಗುತ್ತವೆ; ಕಾಲ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತದೆ, ಆಯುಷ್ಯ ಕಳೆಯುತ್ತದೆ — ಆದರೂ ಆಶೆ ಎಂಬ ಗಾಳಿ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಕಾ ತೇ ಕಾನ್ತಾ ಧನಗತಚಿನ್ತಾ ವಾತುಲ ಕಿಂ ತವ ನಾಸ್ತಿ ನಿಯನ್ತಾ । ತ್ರಿಜಗತಿ ಸಜ್ಜನಸಙ್ಗತಿರೇಕಾ ಭವತಿ ಭವಾರ್ಣವತರಣೇ ನೌಕಾ ॥
Ka te kanta dhanagatachinta vatula kim tava nasti niyanta Trijagati sajjanasangatireka bhavati bhavarnavatarane nauka
ಅರ್ಥ:ಓ ಹುಚ್ಚ, ಹೆಂಡತಿ, ಧನದ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಚಿಂತೆ ಏಕೆ? ನಿನಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲವೇ? ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಜ್ಜನ ಸಂಗ ಒಂದೇ ಭವಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಿಸುವ ನೌಕೆ.
ದ್ವಾದಶ ಮಞ್ಜರಿಕಾಭಿರಶೇಷಃ ಕಥಿತೋ ವೈಯಾಕರಣಸ್ಯೈಷಃ । ಉಪದೇಶೋಽಭೂದ್ವಿದ್ಯಾ ನಿಪುಣೈಃ ಶ್ರೀಮಚ್ಛಙ್ಕರ ಭಗವಚ್ಛರಣೈಃ ॥
Dvadasha manjarikabhirasheshah kathito vaiyakaranasyaishah Upadeshobhudvidya nipunaih shrimachchhankara bhagavachchharanaih
ಅರ್ಥ:ಹನ್ನೆರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ (ದ್ವಾದಶ-ಮಂಜರಿಕಾ) ಹೇಳಲಾದ ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಪದೇಶವನ್ನು, ವಿದ್ಯಾಪರಿಪೂರ್ಣರಾದ ಭಗವಾನ್ ಶಂಕರರ ಪೂಜ್ಯ ಪಾದಗಳು (ಆ) ವೈಯಾಕರಣನಿಗೆ ನೀಡಿದವು.
ಜಟಿಲೋ ಮುಣ್ಡೀ ಲುಞ್ಛಿತಕೇಶಃ ಕಾಷಾಯಾಮ್ಬರ ಬಹುಕೃತವೇಷಃ । ಪಶ್ಯನ್ನಪಿ ಚ ನ ಪಶ್ಯತಿ ಮೂಢಃ ಉದರನಿಮಿತ್ತಂ ಬಹುಕೃತವೇಷಃ ॥
Jatilo mundi lunchhitakeshah kashayambara bahukritaveshah Pashyannapi cha na pashyati mudhah udaranimittam bahukritaveshah
ಅರ್ಥ:ಜಟಾಧಾರಿ ಒಬ್ಬ, ಮುಂಡಿತ ಶಿರಸ್ಕ ಒಬ್ಬ, ಕೇಶಲುಂಚನ ಮಾಡಿದವ ಒಬ್ಬ, ಕಾಷಾಯ ವಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವೇಷ ಧರಿಸಿದವ ಒಬ್ಬ — ಮೂಢ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ; ಈ ವೇಷಗಳೆಲ್ಲ ಕೇವಲ ಹೊಟ್ಟೆಗಾಗಿಯೇ.
ಅಙ್ಗಂ ಗಲಿತಂ ಪಲಿತಂ ಮುಣ್ಡಂ ದಶನವಿಹೀನಂ ಜಾತಂ ತುಣ್ಡಮ್ । ವೃದ್ಧೋ ಯಾತಿ ಗೃಹೀತ್ವಾ ದಣ್ಡಂ ತದಪಿ ನ ಮುಞ್ಚತ್ಯಾಶಾಪಿಣ್ಡಮ್ ॥
Angam galitam palitam mundam dashanavihinam jatam tundam Vriddho yati grihitva dandam tadapi na munchatyashapindam
ಅರ್ಥ:ದೇಹ ಶಿಥಿಲವಾಯಿತು, ತಲೆ ನರೆಯಿತು, ಬಾಯಿ ಹಲ್ಲಿಲ್ಲದಂತಾಯಿತು; ವೃದ್ಧ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೋಲು ಹಿಡಿದು ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ — ಆದರೂ ಆಶೆ ಎಂಬ ಮುದ್ದೆಯನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಅಗ್ರೇ ವಹ್ನಿಃ ಪೃಷ್ಠೇ ಭಾನುಃ ರಾತ್ರೌ ಚುಬುಕ ಸಮರ್ಪಿತ ಜಾನುಃ । ಕರತಲ ಭಿಕ್ಷಸ್ತರುತಲವಾಸಃ ತದಪಿ ನ ಮುಞ್ಚತ್ಯಾಶಾಪಾಶಃ ॥
Agre vahnih prishthe bhanuh ratrau chubuka samarpita januh Karatala bhikshastarutalavasah tadapi na munchatyashapashah
ಅರ್ಥ:ಮುಂದೆ ಬೆಂಕಿ, ಹಿಂದೆ ಸೂರ್ಯ; ರಾತ್ರಿ ಮೊಣಕಾಲುಗಳನ್ನು ಗಲ್ಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿ ಕುಳಿತು; ಅಂಗೈಯಲ್ಲಿ ಭಿಕ್ಷೆ, ಮರದಡಿ ವಾಸ — ಆದರೂ ಆಶೆ ಎಂಬ ಪಾಶ ಸಡಿಲವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಕುರುತೇ ಗಙ್ಗಾಸಾಗರಗಮನಂ ವ್ರತ ಪರಿಪಾಲನಮಥವಾ ದಾನಮ್ । ಜ್ಞಾನವಿಹೀನಃ ಸರ್ವಮತೇನ ಭಜತಿ ನ ಮುಕ್ತಿಂ ಜನ್ಮಶತೇನ ॥
Kurute gangasagaragamanam vrata paripalanamathava danam Jnanavihinah sarvamatena bhajati na muktim janmashatena
ಅರ್ಥ:ಗಂಗಾಸಾಗರ ಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಬಹುದು, ವ್ರತ ಪಾಲಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ದಾನ ಮಾಡಬಹುದು — ಆದರೂ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಎಲ್ಲ ಮತಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ನೂರು ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲೂ ಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
ಸುರಮನ್ದಿರ ನಿವಾಸಃ ಶಯ್ಯಾ ಭೂತಲಮಜಿನಂ ವಾಸಃ । ಸರ್ವ ಪರಿಗ್ರಹ ಭೋಗತ್ಯಾಗಃ ಕಸ್ಯ ಸುಖಂ ನ ಕರೋತಿ ವಿರಾಗಃ ॥
Suramandira nivasah shayya bhutalamajinam vasah Sarva parigraha bhogatyagah kasya sukham na karoti viragah
ಅರ್ಥ:ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಾಸ, ಹಾಸಿಗೆಯಾಗಿ ನೆಲ, ವಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಜಿಂಕೆಚರ್ಮ — ಸಕಲ ಪರಿಗ್ರಹ, ಭೋಗವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದು: ಅಂಥ ವೈರಾಗ್ಯ ಯಾರಿಗೆ ಸುಖ ನೀಡದು?
ಯೋಗರತೋ ವಾ ಭೋಗರತೋ ವಾ ಸಙ್ಗರತೋ ವಾ ಸಙ್ಗವಿಹೀನಃ । ಯಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ರಮತೇ ಚಿತ್ತಂ ನನ್ದತಿ ನನ್ದತಿ ನನ್ದತ್ಯೇವ ॥
Yogarato va bhogarato va sangarato va sangavihinah Yasya brahmani ramate chittam nandati nandati nandatyeva
ಅರ್ಥ:ಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿರಲಿ, ಭೋಗದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿರಲಿ, ಸಂಗದಲ್ಲಿರಲಿ, ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿರಲಿ — ಯಾರ ಚಿತ್ತ ಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ ರಮಿಸುತ್ತದೋ, ಅವನೇ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ, ನಿಜವಾಗಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಭಗವದ್ಗೀತಾ ಕಿಞ್ಚಿದಧೀತಾ ಗಙ್ಗಾಜಲ ಲವಕಣಿಕಾ ಪೀತಾ । ಸಕೃದಪಿ ಯೇನ ಮುರಾರಿಸಮರ್ಚಾ ಕ್ರಿಯತೇ ತಸ್ಯ ಯಮೇನ ನ ಚರ್ಚಾ ॥
Bhagavadgita kinchidadhita gangajala lavakanika pita Sakridapi yena murarisamarcha kriyate tasya yamena na charcha
ಅರ್ಥ:ಭಗವದ್ಗೀತೆಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ, ಗಂಗಾಜಲವನ್ನು ಒಂದು ಹನಿಯಾದರೂ ಕುಡಿದು, ಮುರಾರಿಯನ್ನು ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಅರ್ಚಿಸಿದವನೊಂದಿಗೆ ಯಮ (ಮೃತ್ಯು) ವಾದಕ್ಕಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
ಪುನರಪಿ ಜನನಂ ಪುನರಪಿ ಮರಣಂ ಪುನರಪಿ ಜನನೀಜಠರೇ ಶಯನಮ್ । ಇಹ ಸಂಸಾರೇ ಬಹುದುಸ್ತಾರೇ ಕೃಪಯಾಽಪಾರೇ ಪಾಹಿ ಮುರಾರೇ ॥
Punarapi jananam punarapi maranam punarapi jananijathare shayanam Iha samsare bahudustare kripayapare pahi murare
ಅರ್ಥ:ಮತ್ತೆ ಜನನ, ಮತ್ತೆ ಮರಣ, ಮತ್ತೆ ತಾಯಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶಯನ — ಈ ಸಂಸಾರವನ್ನು ದಾಟುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ. ಓ ಮುರಾರಿ, ನಿನ್ನ ಅಪಾರ ಕೃಪೆಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು!
ರಥ್ಯಾಚರ್ಪಟ ವಿರಚಿತ ಕನ್ಥಃ ಪುಣ್ಯಾಪುಣ್ಯ ವಿವರ್ಜಿತ ಪನ್ಥಃ । ಯೋಗೀ ಯೋಗನಿಯೋಜಿತ ಚಿತ್ತಃ ರಮತೇ ಬಾಲೋನ್ಮತ್ತವದೇವ ॥
Rathyacharpata virachita kanthah punyapunya vivarjita panthah Yogi yoganiyojita chittah ramate balonmattavadeva
ಅರ್ಥ:ಬೀದಿಯ ಚಿಂದಿಬಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಹೊಲಿದ ಕೌದಿ ಹೊದ್ದು, ಪುಣ್ಯಪಾಪಗಳಿಗೆ ಅತೀತವಾದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಾ, ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತ ಲಗ್ನಮಾಡಿದ ಯೋಗಿ ಬಾಲಕನಂತೆ ಅಥವಾ ಉನ್ಮತ್ತನಂತೆ ವಿಹರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಕಸ್ತ್ವಂ ಕೋಽಹಂ ಕುತ ಆಯಾತಃ ಕಾ ಮೇ ಜನನೀ ಕೋ ಮೇ ತಾತಃ । ಇತಿ ಪರಿಭಾವಯ ಸರ್ವಮಸಾರಂ ವಿಶ್ವಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಸ್ವಪ್ನವಿಚಾರಮ್ ॥
Kastvam koham kuta ayatah ka me janani ko me tatah Iti paribhavaya sarvamasaram vishvam tyaktva svapnavicharam
ಅರ್ಥ:ನೀನು ಯಾರು? ನಾನು ಯಾರು? ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೆ? ನನ್ನ ತಾಯಿ ಯಾರು, ತಂದೆ ಯಾರು? ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸಿ, ಈ ಜಗತ್ತೆಲ್ಲ ಸ್ವಪ್ನದಂತೆ ಸಾರಹೀನವೆಂದು ತಿಳಿದು ಅದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು.
ತ್ವಯಿ ಮಯಿ ಚಾನ್ಯತ್ರೈಕೋ ವಿಷ್ಣುಃ ವ್ಯರ್ಥಂ ಕುಪ್ಯಸಿ ಮಯ್ಯಸಹಿಷ್ಣುಃ । ಭವ ಸಮಚಿತ್ತಃ ಸರ್ವತ್ರ ತ್ವಂ ವಾಞ್ಛಸ್ಯಚಿರಾದ್ಯದಿ ವಿಷ್ಣುತ್ವಮ್ ॥
Tvayi mayi chanyatraiko vishnuh vyartham kupyasi mayyasahishnuh Bhava samachittah sarvatra tvam vanchhasyachiradyadi vishnutvam
ಅರ್ಥ:ನಿನ್ನಲ್ಲಿ, ನನ್ನಲ್ಲಿ, ಸರ್ವತ್ರ ಒಂದೇ ವಿಷ್ಣು. ಅಸಹನೆಯಿಂದ ನೀನು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕೋಪಿಸುತ್ತೀ. ಬೇಗ ವಿಷ್ಣುತ್ವ ಪಡೆಯಬೇಕೆಂದರೆ ಸರ್ವತ್ರ ಸಮಚಿತ್ತನಾಗು.
ಶತ್ರೌ ಮಿತ್ರೇ ಪುತ್ರೇ ಬನ್ಧೌ ಮಾ ಕುರು ಯತ್ನಂ ವಿಗ್ರಹಸನ್ಧೌ । ಸರ್ವಸ್ಮಿನ್ನಪಿ ಪಶ್ಯಾತ್ಮಾನಂ ಸರ್ವತ್ರೋತ್ಸೃಜ ಭೇದಾಜ್ಞಾನಮ್ ॥
Shatrau mitre putre bandhau ma kuru yatnam vigrahasandhau Sarvasminnapi pashyatmanam sarvatrotsrija bhedajnanam
ಅರ್ಥ:ಶತ್ರು, ಮಿತ್ರ, ಮಗ, ಬಂಧುವಿನೊಂದಿಗೆ ವಿರೋಧ ಅಥವಾ ಸಂಧಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಡ. ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಆತ್ಮವನ್ನು ಕಂಡು, ಸರ್ವತ್ರ ಭೇದದ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು.
ಕಾಮಂ ಕ್ರೋಧಂ ಲೋಭಂ ಮೋಹಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾಽಽತ್ಮಾನಂ ಪಶ್ಯತಿ ಸೋಽಹಮ್ । ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವಿಹೀನಾ ಮೂಢಾಃ ತೇ ಪಚ್ಯನ್ತೇ ನರಕನಿಗೂಢಾಃ ॥
Kamam krodham lobham moham tyaktvatmanam pashyati soham Atmajnanavihina mudhah te pachyante narakanigudhah
ಅರ್ಥ:ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಲೋಭ, ಮೋಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಮನುಷ್ಯ ಆತ್ಮವನ್ನು 'ಸೋಽಹಂ' ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದ ಮೂಢರು ನರಕಗಳಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಪೀಡಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಗೇಯಂ ಗೀತಾ ನಾಮಸಹಸ್ರಂ ಧ್ಯೇಯಂ ಶ್ರೀಪತಿ ರೂಪಮಜಸ್ರಮ್ । ನೇಯಂ ಸಜ್ಜನ ಸಙ್ಗೇ ಚಿತ್ತಂ ದೇಯಂ ದೀನಜನಾಯ ಚ ವಿತ್ತಮ್ ॥
Geyam gita namasahasram dhyeyam shripati rupamajasram Neyam sajjana sange chittam deyam dinajanaya cha vittam
ಅರ್ಥ:ಗೀತೆ, (ವಿಷ್ಣು) ಸಹಸ್ರನಾಮ ಹಾಡಲು ಯೋಗ್ಯ; ಶ್ರೀಪತಿಯ ರೂಪವನ್ನು ನಿರಂತರ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು; ಚಿತ್ತವನ್ನು ಸತ್ಸಂಗದಲ್ಲಿ ಲಗ್ನಮಾಡಬೇಕು; ಧನವನ್ನು ದೀನಜನರಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು.
ಸುಖತಃ ಕ್ರಿಯತೇ ಕಾಮಾಭೋಗಃ ಪಶ್ಚಾದನ್ತ ಶರೀರೇ ರೋಗಃ । ಯದ್ಯಪಿ ಲೋಕೇ ಮರಣಂ ಶರಣಂ ತದಪಿ ನ ಮುಞ್ಚತಿ ಪಾಪಾಚರಣಮ್ ॥
Sukhatah kriyate kamabhogah pashchadanta sharire rogah Yadyapi loke maranam sharanam tadapi na munchati papacharanam
ಅರ್ಥ:ಸುಖವಾಗಿ ಭೋಗ ಅನುಭವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ — ಆದರೆ ಆಮೇಲೆ, ಅಯ್ಯೋ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ರೋಗ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮರಣವೇ ಎಲ್ಲರ ಅಂತ್ಯವಾದರೂ, ಮನುಷ್ಯ ಪಾಪಾಚರಣವನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಅರ್ಥಮನರ್ಥಂ ಭಾವಯ ನಿತ್ಯಂ ನಾಸ್ತಿತತಃ ಸುಖಲೇಶಃ ಸತ್ಯಮ್ । ಪುತ್ರಾದಪಿ ಧನಭಾಜಾಂ ಭೀತಿಃ ಸರ್ವತ್ರೈಷಾ ವಿಹಿತಾ ರೀತಿಃ ॥
Arthamanartham bhavaya nityam nastitatah sukhaleshah satyam Putradapi dhanabhajam bhitih sarvatraisha vihita ritih
ಅರ್ಥ:ಧನ ಅನರ್ಥಕಾರಿ ಎಂದು ಸದಾ ಚಿಂತಿಸು; ನಿಜವಾಗಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಸುಖದ ಲೇಶವೂ ಇಲ್ಲ. ಧನವಂತರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮಗನಿಂದಲೂ ಭಯ — ಸರ್ವತ್ರ ಇದೇ ರೀತಿ.
ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಂ ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರಂ ನಿತ್ಯಾನಿತ್ಯ ವಿವೇಕವಿಚಾರಮ್ । ಜಾಪ್ಯಸಮೇತಸಮಾಧಿವಿಧಾನಂ ಕುರ್ವವಧಾನಂ ಮಹದವಧಾನಮ್ ॥
Pranayamam pratyaharam nityanitya vivekavicharam Japyasametasamadhividhanam kurvavadhanam mahadavadhanam
ಅರ್ಥ:ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ, ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರ, ನಿತ್ಯಾನಿತ್ಯ ವಿವೇಕ ವಿಚಾರ, ಜಪಸಹಿತ ಸಮಾಧಿ ಅನುಷ್ಠಾನ — ಇವುಗಳನ್ನು ಮಹಾ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ, ಮಹಾ ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಮಾಡು.
ಗುರುಚರಣಾಮ್ಬುಜ ನಿರ್ಭರಭಕ್ತಃ ಸಂಸಾರಾದಚಿರಾದ್ಭವ ಮುಕ್ತಃ । ಸೇನ್ದ್ರಿಯಮಾನಸ ನಿಯಮಾದೇವಂ ದ್ರಕ್ಷ್ಯಸಿ ನಿಜಹೃದಯಸ್ಥಂ ದೇವಮ್ ॥
Gurucharanambuja nirbharabhaktah samsaradachiradbhava muktah Sendriyamanasa niyamadevam drakshyasi nijahridayastham devam
ಅರ್ಥ:ಗುರುವಿನ ಪಾದಪದ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಕ್ತಿ ಉಳ್ಳವನಾಗಿ ಸಂಸಾರದಿಂದ ಬೇಗ ಮುಕ್ತನಾಗು. ಹೀಗೆ ಇಂದ್ರಿಯ, ಮನೋ ನಿಗ್ರಹದಿಂದ ನಿನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿರುವ ದೇವರನ್ನು ದರ್ಶಿಸುತ್ತೀ.
ಮೂಢಃ ಕಶ್ಚನ ವೈಯಾಕರಣೋ ಡುಃಕೃಙ್ಕರಣಾಧ್ಯಯನಧುರೀಣಃ । ಶ್ರೀಮಚ್ಛಙ್ಕರ ಭಗವಚ್ಛಿಷ್ಯೈಃ ಬೋಧಿತ ಆಸೀಚ್ಛೋಧಿತ ಕರಣಃ ॥
Mudhah kashchana vaiyakarano duhkrinkaranadhyayanadhurinah Shrimachchhankara bhagavachchhishyaih bodhita asichchhodhita karanah
ಅರ್ಥ:ವ್ಯಾಕರಣ ಸೂತ್ರಗಳ ('ಡುಕೃಙ್ಕರಣ') ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಒಬ್ಬ ಮೂಢ ವೈಯಾಕರಣನನ್ನು, ಭಗವಾನ್ ಶಂಕರರ ಶಿಷ್ಯರು ಬೋಧಿಸಿ ಅವನ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಶುದ್ಧಿ (ಸರಿಪಡಿಸು) ಮಾಡಿದರು.
ಭಜ ಗೋವಿನ್ದಂ ಭಜ ಗೋವಿನ್ದಂ ಗೋವಿನ್ದಂ ಭಜ ಮೂಢಮತೇ । ನಾಮಸ್ಮರಣಾದನ್ಯಮುಪಾಯಂ ನಹಿ ಪಶ್ಯಾಮೋ ಭವತರಣೇ ॥
Bhaja govindam bhaja govindam govindam bhaja mudhamate Namasmaranadanyamupayam nahi pashyamo bhavatarane
ಅರ್ಥ:ಗೋವಿಂದನನ್ನು ಭಜಿಸು, ಗೋವಿಂದನನ್ನು ಭಜಿಸು, ಗೋವಿಂದನನ್ನು ಭಜಿಸು, ಓ ಮೂಢ ಮನಸೇ! ಭವಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಲು ನಾಮಸ್ಮರಣೆ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಉಪಾಯ ನಮಗೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
ಪದ-ಪದ ಅರ್ಥ
ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಕೇಳಲು ಯಾವುದೇ ಪದವನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
भज गोविन्दम् ಪಾರಾಯಣದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು
ಭೌತಿಕ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆಳವಾದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಕರೆ.
ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ — ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಗತಿಯ ಅಡಿಪಾಯ.
ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ರಚಿಸಿದ್ದು — ಭಾರತದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ-ಋಷಿ.
ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕವೂ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಮರಣದ ಸ್ವರೂಪದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಧ್ಯಾನ.
ಮನಸ್ಸನ್ನು ಧನ, ದೇಹ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೋಹದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಇಡೀ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುವ ತಾತ್ವಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.
भज गोविन्दम् ಪಾರಾಯಣ ವಿಧಿ
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಅನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಓದುವುದು ಉತ್ತಮ, ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ. ಇದು ವೇಗದ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯ ಮಂತ್ರವಲ್ಲ, ಒಂದು ತಾತ್ವಿಕ ಧ್ಯಾನ. ಒಂದು ಶ್ಲೋಕ ಓದಿ, ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ, ಅದರ ಅರ್ಥ ಒಳಗೆ ಇಳಿಯಲಿ. ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಸತ್ಸಂಗದಲ್ಲಿ ಗುಂಪಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. 'ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ' ಎಂಬ ಪಲ್ಲವಿಯನ್ನು ಗುರು ನಿಮ್ಮ ಅಲೆಯುವ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ನೀಡಿದ ಕರೆಯಂತೆ ಅನುಭವಿಸಬೇಕು.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಇವನ್ನೂ ಓದಿ
ॐ
ಪೂರ್ಣ भज गोविन्दम्ವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ-ಶ್ಲೋಕ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಓದಿ, ಅಥವಾ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪವಿತ್ರ ಪಾಠಗಳನ್ನು ನೋಡಿ