ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣାଷ୍ଟକମ୍ (ଭଜେ ଵ୍ରଜୈକମଣ୍ଡନମ୍)
श्री कृष्णाष्टकम् (भजे व्रजैकमण्डनम्) in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
'ଭଜେ ବ୍ରଜୈକ ମଣ୍ଡନମ୍'ରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା କୃଷ୍ଣାଷ୍ଟକମ୍ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସ୍ତୁତିରେ ଏକ ମଧୁର ଅଷ୍ଟପଦୀ ସ୍ତୋତ୍ର, ଯାହା ପରମ୍ପରାଗତ ଭାବେ ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରତି ଆରୋପିତ। ପ୍ରବାହମୟ ଅନ୍ତ୍ୟାନୁପ୍ରାସଯୁକ୍ତ ଛନ୍ଦରେ ରଚିତ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶ୍ଲୋକ 'ନମାମି…' (ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ) ରେ ସମାପ୍ତ ହୁଏ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବ୍ରଜର ଆଭୂଷଣ, ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ଉଠାଇଥିବା କମଳନୟନ, ଗୋପୀମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟତମ ଓ ହୃଦୟ-ଚୋର ରୂପେ ପୂଜା କରି। ସମାପନ ଶ୍ଲୋକ ଏହାର ପାଠକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତି ଜନ୍ମରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତିର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦିଏ।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Attributed to Adi Shankaracharya (Stotra literature) · Adi Shankaracharya · c. 8th century CE
ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଷ୍ଟମ ଅବତାର, ତାଙ୍କ ଶୈଶବ ବ୍ରଜରେ (ବୃନ୍ଦାବନ) ଅତିବାହିତ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ତାଙ୍କ ବଂଶୀ ଓ ତାଙ୍କ ଚଞ୍ଚଳ ଲୀଳାରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋହିତ କରି — ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପର୍ବତ ଉଠାଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅହଙ୍କାର ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଏବଂ ଗୋପ-ଗୋପୀମାନଙ୍କ ହୃଦୟ ଚୋରି କରି। ପରମ୍ପରାଗତ ଭାବେ ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରତି ଆରୋପିତ ଏହି କୃଷ୍ଣାଷ୍ଟକମ୍, ସେହି ଲୀଳାଗୁଡ଼ିକୁ ଆଠଟି ପ୍ରବାହମୟ ଶ୍ଲୋକରେ ସଂଗ୍ରହ କରେ। ଏହା ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରତି ଆରୋପିତ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୁଇ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଷ୍ଟକ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ, ଅନ୍ୟଟି 'ବାସୁଦେବ-ସୁତଂ ଦେବମ୍'ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
ସମାପନ ଶ୍ଲୋକ ନିଜେ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତ ଫଳ (ଫଳ): ପରମ୍ପରା ବିଶ୍ୱାସ କରେ ଯେ, ଯିଏ ଏହି ଆଠଟି ଶ୍ଲୋକ ଆନ୍ତରିକ ଭାବେ ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ପାଠ କରେ, ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ-ଜନ୍ମ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ — ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯେକୌଣସି ସାଂସାରିକ ଲାଭଠାରୁ ପ୍ରିୟ ବରଦାନ।
ଅର୍ଥ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ ପାଠ
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଭଜେ ଵ୍ରଜୈକମଣ୍ଡନଂ ସମସ୍ତପାପଖଣ୍ଡନଂ ସ୍ଵଭକ୍ତଚିତ୍ତରଞ୍ଜନଂ ସଦୈଵ ନନ୍ଦନନ୍ଦନମ୍ । ସୁପିଚ୍ଛଗୁଚ୍ଛମସ୍ତକଂ ସୁନାଦଵେଣୁହସ୍ତକଂ ଅନଙ୍ଗରଙ୍ଗସାଗରଂ ନମାମି କୃଷ୍ଣନାଗରମ୍ ॥ ୧ ॥
Bhaje vrajaikamandanam samastapapakhandanam Svabhaktachittaranjanam sadaiva nandanandanam | Supicchagucchamastakam sunadavenuhastakam Anangarangasagaram namami krishnanagaram || 1 ||
ଅର୍ଥ:व्रज के एकमात्र आभूषण, समस्त पापों के नाशक, अपने भक्तों के चित्त को आनन्दित करने वाले, सदा आनन्दमय नन्दनन्दन का मैं भजन करता हूँ; जिनके मस्तक पर सुन्दर मयूरपिच्छ का गुच्छ है और हाथ में मधुर ध्वनि वाली वेणु है — जो प्रेम-रस के सागर हैं — उन नागर (रसिक) कृष्ण को मैं नमस्कार करता हूँ।
ମନୋଜଗର୍ଵମୋଚନଂ ଵିଶାଲଲୋଲଲୋଚନଂ ଵିଧୂତଗୋପଶୋଚନଂ ନମାମି ପଦ୍ମଲୋଚନମ୍ । କରାରଵିନ୍ଦଭୂଧରଂ ସ୍ମିତାଵଲୋକସୁନ୍ଦରଂ ମହେନ୍ଦ୍ରମାନଦାରଣଂ ନମାମି କୃଷ୍ଣଵାରଣମ୍ ॥ ୨ ॥
Manojagarvamochanam vishalalolalochanam Vidhutagopashochanam namami padmalochanam | Kararavindabhudharam smitavalokasundaram Mahendramanadaranam namami krishnavaranam || 2 ||
ଅର୍ଥ:जो कामदेव के गर्व को चूर करते हैं, जिनके नेत्र विशाल एवं चंचल हैं, जो गोपों के शोक को दूर करते हैं — उन कमलनयन को मैं नमस्कार करता हूँ; जिन्होंने अपने करकमल पर पर्वत (गोवर्धन) धारण किया, जो मुस्कानभरी दृष्टि से सुन्दर हैं, जिन्होंने महेन्द्र (इन्द्र) के अभिमान का दमन किया — उन रक्षक कृष्ण को मैं नमस्कार करता हूँ।
କଦମ୍ବସୂନକୁଣ୍ଡଲଂ ସୁଚାରୁଗଣ୍ଡମଣ୍ଡଲଂ ଵ୍ରଜାଙ୍ଗନୈକଵଲ୍ଲଭଂ ନମାମି କୃଷ୍ଣଦୁର୍ଲଭମ୍ । ଯଶୋଦଯା ସମୋଦଯା ସଗୋପଯା ସନନ୍ଦଯା ଯୁତଂ ସୁଖୈକଦାଯକଂ ନମାମି ଗୋପନାଯକମ୍ ॥ ୩ ॥
Kadambasunakundalam sucharugandamandalam Vrajanganaikavallabham namami krishnadurlabham | Yashodaya samodaya sagopaya sanandaya Yutam sukhaikadayakam namami gopanayakam || 3 ||
ଅର୍ଥ:कदम्ब के फूलों के कुण्डल वाले, अति सुन्दर कपोलमण्डल वाले, व्रजांगनाओं के एकमात्र प्रिय — उन दुर्लभ कृष्ण को मैं नमस्कार करता हूँ; यशोदा, गोपों एवं नन्द के साथ आनन्दमग्न, एकमात्र सुखदाता — उन गोपनायक को मैं नमस्कार करता हूँ।
ସଦୈଵ ପାଦପଙ୍କଜଂ ମଦୀଯମାନସେ ନିଜଂ ଦଧାନମୁକ୍ତମାଲକଂ ନମାମି ନନ୍ଦବାଲକମ୍ । ସମସ୍ତଦୋଷଶୋଷଣଂ ସମସ୍ତଲୋକପୋଷଣଂ ସମସ୍ତଗୋପମାନସଂ ନମାମି ନନ୍ଦଲାଲସମ୍ ॥ ୪ ॥
Sadaiva padapankajam madiyamanase nijam Dadhanamuktamalakam namami nandabalakam | Samastadoshashoshanam samastalokaposhanam Samastagopamanasam namami nandalalasam || 4 ||
ଅର୍ଥ:जिनके चरणकमल सदा मेरे मन में अपने रूप में निवास करें — खुली अलकावली धारण करने वाले उन नन्दबालक को मैं नमस्कार करता हूँ; समस्त दोषों को सुखाने वाले, समस्त लोकों का पोषण करने वाले, समस्त गोपों के मन में बसने वाले — उन नन्दलाल को मैं नमस्कार करता हूँ।
ଭୁଵୋ ଭରାଵତାରକଂ ଭଵାବ୍ଧିକର୍ଣଧାରକଂ ଯଶୋମତୀକିଶୋରକଂ ନମାମି ଚିତ୍ତଚୋରକମ୍ । ଦୃଗନ୍ତକାନ୍ତଭଙ୍ଗିନଂ ସଦା ସଦାଲସଙ୍ଗିନଂ ଦିନେ ଦିନେ ନଵଂ ନଵଂ ନମାମି ନନ୍ଦସମ୍ଭଵମ୍ ॥ ୫ ॥
Bhuvo bharavatarakam bhavabdhikarnadharakam Yashomatikishorakam namami chittachorakam | Drigantakantabhanginam sada sadalasanginam Dine dine navam navam namami nandasambhavam || 5 ||
ଅର୍ଥ:पृथ्वी के भार को उतारने के लिए अवतरित, भवसागर के कर्णधार, यशोदा के किशोर — उन चित्तचोर को मैं नमस्कार करता हूँ; नेत्रों के मनोहर कटाक्षों वाले, सदा सत्संगी, प्रतिदिन नवीन-से-नवीन — उन नन्दनन्दन को मैं नमस्कार करता हूँ।
ଗୁଣାକରଂ ସୁଖାକରଂ କୃପାକରଂ କୃପାପରଂ ସୁରଦ୍ଵିଷନ୍ନିକନ୍ଦନଂ ନମାମି ଗୋପନନ୍ଦନମ୍ । ନଵୀନଗୋପନାଗରଂ ନଵୀନକେଲିଲମ୍ପଟଂ ନମାମି ମେଘସୁନ୍ଦରଂ ତଡିତ୍ପ୍ରଭାଲସତ୍ପଟମ୍ ॥ ୬ ॥
Gunakaram sukhakaram kripakaram kripaparam Suradvishannikandanam namami gopanandanam | Navinagopanagaram navinakelilampatam Namami meghasundaram taditprabhalasatpatam || 6 ||
ଅର୍ଥ:गुणों के आकर, सुख के आकर, कृपा के आकर, परम कृपालु, देवशत्रुओं के नाशक — उन गोपनन्दन को मैं नमस्कार करता हूँ; नित्य नवीन गोप-नागर, नवीन क्रीडा में रत, मेघ के समान सुन्दर, बिजली-सी चमकती पीताम्बरधारी — उन्हें मैं नमस्कार करता हूँ।
ସମସ୍ତଗୋପନନ୍ଦନଂ ହୃଦମ୍ବୁଜୈକମୋଦନଂ ନମାମି କୁଞ୍ଜମଧ୍ଯଗଂ ପ୍ରସନ୍ନଭାନୁଶୋଭନମ୍ । ନିକାମକାମଦାଯକଂ ଦୃଗନ୍ତଚାରୁସାଯକଂ ରସାଲଵେଣୁଗାଯକଂ ନମାମି କୁଞ୍ଜନାଯକମ୍ ॥ ୭ ॥
Samastagopanandanam hridambujaikamodanam Namami kunjamadhyagam prasannabhanushobhanam | Nikamakamadayakam drigantacharusayakam Rasalavenugayakam namami kunjanayakam || 7 ||
ଅର୍ଥ:समस्त गोपों के आनन्द, हृदयकमल के एकमात्र हर्ष — कुंज के मध्य विराजमान, प्रसन्न सूर्य-सी शोभा वाले उन्हें मैं नमस्कार करता हूँ; समस्त कामनाओं के दाता, कटाक्ष के सुन्दर बाण वाले, मधुर वेणु-गायक — उन कुंजनायक को मैं नमस्कार करता हूँ।
ଵିଦଗ୍ଧଗୋପିକାମନୋମନୋଜ୍ଞତଲ୍ପଶାଯିନଂ ନମାମି କୁଞ୍ଜକାନନଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟରାସମଣ୍ଡନମ୍ । ଯଦା ତଦା ଯଥା ତଥା ତଥୈଵ କୃଷ୍ଣସତ୍କଥା ମଯା ସଦୈଵ ଗୀଯତାଂ ତଥା କୃପା ଵିଧୀଯତାମ୍ ॥ ୮ ॥
Vidagdhagopikamanomanojnatalpashayinam Namami kunjakananam pravishtarasamandanam | Yada tada yatha tatha tathaiva krishnasatkatha Maya sadaiva giyatam tatha kripa vidhiyatam || 8 ||
ଅର୍ଥ:चतुर गोपियों के मनोहर शय्या पर शयन करने वाले — रासमण्डल में प्रविष्ट कुंजवन के आभूषण को मैं नमस्कार करता हूँ; जब-तब, जैसे-वैसे, सदा मैं कृष्ण की सत्कथा गाता रहूँ — हे प्रभो, मुझ पर ऐसी ही कृपा कीजिए।
ପ୍ରମାଣିକାଷ୍ଟକଦ୍ଵଯଂ ଜପତ୍ଯଧୀତ୍ଯ ଯଃ ପୁମାନ୍ ଭଵେତ୍ସ ନନ୍ଦନନ୍ଦନେ ଭଵେ ଭଵେ ସୁଭକ୍ତିମାନ୍ ॥
Pramanikashtakadvayam japatyadhitya yah puman Bhavetsa nandanandane bhave bhave subhaktiman ||
ଅର୍ଥ:जो मनुष्य इस प्रामाणिक अष्टक-युगल का अध्ययन कर जप करता है, वह जन्म-जन्मान्तर में नन्दनन्दन के प्रति उत्तम भक्ति से युक्त हो जाता है।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
श्री कृष्णाष्टकम् (भजे व्रजैकमण्डनम्) ପାଠର ଲାଭ
ବ୍ରଜର ମୋହନ ରୂପେ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରେମମୟ ଭକ୍ତି (ମାଧୁର୍ଯ୍ୟ ଭକ୍ତି) ଜାଗ୍ରତ କରେ।
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ରୂପ, ଲୀଳା ଓ କୃପାର ସୁନ୍ଦର ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ, ଯାହା ଧ୍ୟାନ ଓ ଗାନ ପାଇଁ ଆଦର୍ଶ।
ସମାପନ ଶ୍ଲୋକ ଏହାର ପାଠକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ-ଜନ୍ମରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଅଚଳ ଭକ୍ତିର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦିଏ।
ପ୍ରଥମ ଶ୍ଲୋକରେ ('ସମସ୍ତ-ପାପ-ଖଣ୍ଡନମ୍') ଘୋଷିତ ହୋଇଥିବା ପରି, ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ ଏହା ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ।
ଏହାର ପ୍ରବାହମୟ, ସଙ୍ଗୀତମୟ ଛନ୍ଦ ମାଧ୍ୟମରେ ହୃଦୟକୁ ଶାନ୍ତି, ଆନନ୍ଦ ଓ ମାଧୁର୍ଯ୍ୟ ଆଣେ।
ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରତି ଆରୋପିତ ହୋଇଥିବାରୁ, ଏହା ମହାନ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କୃପା ବହନ କରେ।
ଦୈନିକ ପାଠ, ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ଓ କୃଷ୍ଣ ପୂଜା ପାଇଁ ଉତ୍ତମ।
श्री कृष्णाष्टकम् (भजे व्रजैकमण्डनम्) ପାଠ ବିଧି
ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତିମା ସମ୍ମୁଖରେ ବସନ୍ତୁ, ଦୀପ ଜାଳନ୍ତୁ ଏବଂ ଆଠଟି ଶ୍ଲୋକ ମଧୁର ଭାବେ ପାଠ କରନ୍ତୁ, ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଅନୁପ୍ରାସକୁ ଭକ୍ତିକୁ ଆଗକୁ ନେବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶ୍ଲୋକ ଯେପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ ସେପରି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କଳ୍ପନା କରନ୍ତୁ — ମୟୂରପୁଚ୍ଛଧାରୀ, ହାତରେ ବଂଶୀ, ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ଉଠାଇ, କୁଞ୍ଜରେ ନୃତ୍ୟ କରି। ଏହା ବିଶେଷ ଭାବେ କୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀରେ ଗାନ କରାଯାଏ। ପ୍ରତି ଜନ୍ମରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଯାଚନା କରୁଥିବା ଅନ୍ତିମ ଶ୍ଲୋକ ସହିତ ସମାପ୍ତ କରନ୍ତୁ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ श्री कृष्णाष्टकम् (भजे व्रजैकमण्डनम्) ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ