Mantra.Tips
krishnakrishnashtakamvishnushankaracharya

શ્રી કૃષ્ણાષ્ટકમ્ (ભજે વ્રજૈકમણ્ડનમ્)

श्री कृष्णाष्टकम् (भजे व्रजैकमण्डनम्) in Gujarati · ગુજરાતી

🕉️ hindu·📿 8× જપ·🕐 વહેલી સવારે અથવા સાંજે; ખાસ કરીને જન્માષ્ટમી અને બુધવારે.·📜 Attributed to Adi Shankaracharya (Stotra literature)
Share:

અર્થ

'ભજે વ્રજૈક મણ્ડનમ્' થી શરૂ થતું કૃષ્ણાષ્ટકમ્ ભગવાન કૃષ્ણની સ્તુતિમાં એક મધુર અષ્ટપદી સ્તોત્ર છે, જે પરંપરાગત રીતે આદિ શંકરાચાર્યને આરોપિત છે. પ્રવાહમય અંત્યાનુપ્રાસયુક્ત છંદમાં રચાયેલું, દરેક શ્લોક 'નમામિ…' (હું પ્રણામ કરું છું) થી પૂર્ણ થાય છે, કૃષ્ણને વ્રજના આભૂષણ, ગોવર્ધન ઉઠાવનાર કમળનયન, ગોપીઓના પ્રિયતમ અને હૃદય-ચોર તરીકે પૂજતા. સમાપન શ્લોક તેનો પાઠ કરનારને દરેક જન્મમાં કૃષ્ણ પ્રત્યે શુદ્ધ ભક્તિનું વચન આપે છે.

ઉત્પત્તિ અને કથા

Attributed to Adi Shankaracharya (Stotra literature) · Adi Shankaracharya · c. 8th century CE

ભગવાન કૃષ્ણ, વિષ્ણુના આઠમા અવતાર, એ પોતાનું બાળપણ વ્રજ (વૃંદાવન) માં વિતાવ્યું, પોતાની સુંદરતા, પોતાની વાંસળી અને પોતાની ચંચળ લીલાઓથી સૌને મોહિત કરતા — ગોવર્ધન પર્વત ઉઠાવતા, ઇન્દ્રના અભિમાનનું મર્દન કરતા, અને ગોપ-ગોપીઓના હૃદય ચોરતા. આ કૃષ્ણાષ્ટકમ્, પરંપરાગત રીતે આદિ શંકરાચાર્યને આરોપિત, એ જ લીલાઓને આઠ પ્રવાહમય શ્લોકોમાં સંજોવે છે. તે આચાર્યને આરોપિત કૃષ્ણના બે પ્રસિદ્ધ અષ્ટકોમાંનું એક છે, બીજું 'વાસુદેવ-સુતં દેવમ્' થી શરૂ થાય છે.

શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે

સમાપન શ્લોક પોતે જ વચન આપેલ ફળ (ફળ) છે: પરંપરા માને છે કે જે કોઈ આ આઠ શ્લોકોનો સાચા મનથી અભ્યાસ અને પાઠ કરે છે, તેને જન્મ-જન્મ કૃષ્ણ પ્રત્યે અટૂટ ભક્તિ પ્રદાન કરવામાં આવે છે — ભક્તોને કોઈ પણ સાંસારિક લાભ કરતાં વધુ પ્રિય વરદાન.

અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ

કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો

શ્લોક 1

ભજે વ્રજૈકમણ્ડનં સમસ્તપાપખણ્ડનં સ્વભક્તચિત્તરઞ્જનં સદૈવ નન્દનન્દનમ્ સુપિચ્છગુચ્છમસ્તકં સુનાદવેણુહસ્તકં અનઙ્ગરઙ્ગસાગરં નમામિ કૃષ્ણનાગરમ્

Bhaje vrajaikamandanam samastapapakhandanam Svabhaktachittaranjanam sadaiva nandanandanam | Supicchagucchamastakam sunadavenuhastakam Anangarangasagaram namami krishnanagaram || 1 ||

અર્થ:व्रज के एकमात्र आभूषण, समस्त पापों के नाशक, अपने भक्तों के चित्त को आनन्दित करने वाले, सदा आनन्दमय नन्दनन्दन का मैं भजन करता हूँ; जिनके मस्तक पर सुन्दर मयूरपिच्छ का गुच्छ है और हाथ में मधुर ध्वनि वाली वेणु है — जो प्रेम-रस के सागर हैं — उन नागर (रसिक) कृष्ण को मैं नमस्कार करता हूँ।

શ્લોક 2

મનોજગર્વમોચનં વિશાલલોલલોચનં વિધૂતગોપશોચનં નમામિ પદ્મલોચનમ્ કરારવિન્દભૂધરં સ્મિતાવલોકસુન્દરં મહેન્દ્રમાનદારણં નમામિ કૃષ્ણવારણમ્

Manojagarvamochanam vishalalolalochanam Vidhutagopashochanam namami padmalochanam | Kararavindabhudharam smitavalokasundaram Mahendramanadaranam namami krishnavaranam || 2 ||

અર્થ:जो कामदेव के गर्व को चूर करते हैं, जिनके नेत्र विशाल एवं चंचल हैं, जो गोपों के शोक को दूर करते हैं — उन कमलनयन को मैं नमस्कार करता हूँ; जिन्होंने अपने करकमल पर पर्वत (गोवर्धन) धारण किया, जो मुस्कानभरी दृष्टि से सुन्दर हैं, जिन्होंने महेन्द्र (इन्द्र) के अभिमान का दमन किया — उन रक्षक कृष्ण को मैं नमस्कार करता हूँ।

શ્લોક 3

કદમ્બસૂનકુણ્ડલં સુચારુગણ્ડમણ્ડલં વ્રજાઙ્ગનૈકવલ્લભં નમામિ કૃષ્ણદુર્લભમ્ યશોદયા સમોદયા સગોપયા સનન્દયા યુતં સુખૈકદાયકં નમામિ ગોપનાયકમ્

Kadambasunakundalam sucharugandamandalam Vrajanganaikavallabham namami krishnadurlabham | Yashodaya samodaya sagopaya sanandaya Yutam sukhaikadayakam namami gopanayakam || 3 ||

અર્થ:कदम्ब के फूलों के कुण्डल वाले, अति सुन्दर कपोलमण्डल वाले, व्रजांगनाओं के एकमात्र प्रिय — उन दुर्लभ कृष्ण को मैं नमस्कार करता हूँ; यशोदा, गोपों एवं नन्द के साथ आनन्दमग्न, एकमात्र सुखदाता — उन गोपनायक को मैं नमस्कार करता हूँ।

શ્લોક 4

સદૈવ પાદપઙ્કજં મદીયમાનસે નિજં દધાનમુક્તમાલકં નમામિ નન્દબાલકમ્ સમસ્તદોષશોષણં સમસ્તલોકપોષણં સમસ્તગોપમાનસં નમામિ નન્દલાલસમ્

Sadaiva padapankajam madiyamanase nijam Dadhanamuktamalakam namami nandabalakam | Samastadoshashoshanam samastalokaposhanam Samastagopamanasam namami nandalalasam || 4 ||

અર્થ:जिनके चरणकमल सदा मेरे मन में अपने रूप में निवास करें — खुली अलकावली धारण करने वाले उन नन्दबालक को मैं नमस्कार करता हूँ; समस्त दोषों को सुखाने वाले, समस्त लोकों का पोषण करने वाले, समस्त गोपों के मन में बसने वाले — उन नन्दलाल को मैं नमस्कार करता हूँ।

શ્લોક 5

ભુવો ભરાવતારકં ભવાબ્ધિકર્ણધારકં યશોમતીકિશોરકં નમામિ ચિત્તચોરકમ્ દૃગન્તકાન્તભઙ્ગિનં સદા સદાલસઙ્ગિનં દિને દિને નવં નવં નમામિ નન્દસમ્ભવમ્

Bhuvo bharavatarakam bhavabdhikarnadharakam Yashomatikishorakam namami chittachorakam | Drigantakantabhanginam sada sadalasanginam Dine dine navam navam namami nandasambhavam || 5 ||

અર્થ:पृथ्वी के भार को उतारने के लिए अवतरित, भवसागर के कर्णधार, यशोदा के किशोर — उन चित्तचोर को मैं नमस्कार करता हूँ; नेत्रों के मनोहर कटाक्षों वाले, सदा सत्संगी, प्रतिदिन नवीन-से-नवीन — उन नन्दनन्दन को मैं नमस्कार करता हूँ।

શ્લોક 6

ગુણાકરં સુખાકરં કૃપાકરં કૃપાપરં સુરદ્વિષન્નિકન્દનં નમામિ ગોપનન્દનમ્ નવીનગોપનાગરં નવીનકેલિલમ્પટં નમામિ મેઘસુન્દરં તડિત્પ્રભાલસત્પટમ્

Gunakaram sukhakaram kripakaram kripaparam Suradvishannikandanam namami gopanandanam | Navinagopanagaram navinakelilampatam Namami meghasundaram taditprabhalasatpatam || 6 ||

અર્થ:गुणों के आकर, सुख के आकर, कृपा के आकर, परम कृपालु, देवशत्रुओं के नाशक — उन गोपनन्दन को मैं नमस्कार करता हूँ; नित्य नवीन गोप-नागर, नवीन क्रीडा में रत, मेघ के समान सुन्दर, बिजली-सी चमकती पीताम्बरधारी — उन्हें मैं नमस्कार करता हूँ।

શ્લોક 7

સમસ્તગોપનન્દનં હૃદમ્બુજૈકમોદનં નમામિ કુઞ્જમધ્યગં પ્રસન્નભાનુશોભનમ્ નિકામકામદાયકં દૃગન્તચારુસાયકં રસાલવેણુગાયકં નમામિ કુઞ્જનાયકમ્

Samastagopanandanam hridambujaikamodanam Namami kunjamadhyagam prasannabhanushobhanam | Nikamakamadayakam drigantacharusayakam Rasalavenugayakam namami kunjanayakam || 7 ||

અર્થ:समस्त गोपों के आनन्द, हृदयकमल के एकमात्र हर्ष — कुंज के मध्य विराजमान, प्रसन्न सूर्य-सी शोभा वाले उन्हें मैं नमस्कार करता हूँ; समस्त कामनाओं के दाता, कटाक्ष के सुन्दर बाण वाले, मधुर वेणु-गायक — उन कुंजनायक को मैं नमस्कार करता हूँ।

શ્લોક 8

વિદગ્ધગોપિકામનોમનોજ્ઞતલ્પશાયિનં નમામિ કુઞ્જકાનનં પ્રવિષ્ટરાસમણ્ડનમ્ યદા તદા યથા તથા તથૈવ કૃષ્ણસત્કથા મયા સદૈવ ગીયતાં તથા કૃપા વિધીયતામ્

Vidagdhagopikamanomanojnatalpashayinam Namami kunjakananam pravishtarasamandanam | Yada tada yatha tatha tathaiva krishnasatkatha Maya sadaiva giyatam tatha kripa vidhiyatam || 8 ||

અર્થ:चतुर गोपियों के मनोहर शय्या पर शयन करने वाले — रासमण्डल में प्रविष्ट कुंजवन के आभूषण को मैं नमस्कार करता हूँ; जब-तब, जैसे-वैसे, सदा मैं कृष्ण की सत्कथा गाता रहूँ — हे प्रभो, मुझ पर ऐसी ही कृपा कीजिए।

શ્લોક 9

પ્રમાણિકાષ્ટકદ્વયં જપત્યધીત્ય યઃ પુમાન્ ભવેત્સ નન્દનન્દને ભવે ભવે સુભક્તિમાન્

Pramanikashtakadvayam japatyadhitya yah puman Bhavetsa nandanandane bhave bhave subhaktiman ||

અર્થ:जो मनुष्य इस प्रामाणिक अष्टक-युगल का अध्ययन कर जप करता है, वह जन्म-जन्मान्तर में नन्दनन्दन के प्रति उत्तम भक्ति से युक्त हो जाता है।

શબ્દ-શબ્દ અર્થ

ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો

ભજે🔊BhajeI worship / I adore
વ્રજૈકમણ્ડનમ્🔊Vraja-eka-mandanamThe sole ornament (mandana) of Vraja (Vrindavan)
સમસ્તપાપખણ્ડનમ્🔊Samasta-papa-khandanamThe destroyer of all sins
સ્વભક્તચિત્તરઞ્જનમ્🔊Svabhakta-chitta-ranjanamOne who delights the hearts of his own devotees
નન્દનન્દનમ્🔊Nanda-nandanamThe (joy-giving) son of Nanda
સુપિચ્છગુચ્છમસ્તકમ્🔊Su-piccha-guccha-mastakamOne whose head bears a lovely cluster of peacock feathers
સુનાદવેણુહસ્તકમ્🔊Sunada-venu-hastakamOne holding in his hand the sweet-sounding flute
અનઙ્ગરઙ્ગસાગરમ્🔊Ananga-ranga-sagaramAn ocean of the play (delight) of love / beauty
નમામિ કૃષ્ણનાગરમ્🔊Namami krishna-nagaramI bow to Krishna, the charming, gallant one
મનોજગર્વમોચનમ્🔊Manoja-garva-mochanamOne who shatters the pride of Cupid (Manmatha)
વિશાલલોલલોચનમ્🔊Vishala-lola-lochanamOne with large, restlessly moving (lotus) eyes
પદ્મલોચનમ્🔊Padma-lochanamThe lotus-eyed one
કદમ્બસૂનકુણ્ડલમ્🔊Kadamba-suna-kundalamOne wearing ear-ornaments of kadamba blossoms
વ્રજાઙ્ગનૈકવલ્લભમ્🔊Vrajangana-eka-vallabhamThe one beloved of the women (gopis) of Vraja
નમામિ કૃષ્ણદુર્લભમ્🔊Namami krishna-durlabhamI bow to Krishna, who is (otherwise) hard to attain
ગોપનાયકમ્🔊Gopa-nayakamThe leader of the cowherds
નન્દબાલકમ્🔊Nanda-balakamThe little child of Nanda
ભુવો ભરાવતારકમ્🔊Bhuvo bhara-avatarakamOne who descended to remove the burden of the Earth
ભવાબ્ધિકર્ણધારકમ્🔊Bhava-abdhi-karnadharakamThe helmsman who steers (devotees) across the ocean of worldly existence
ચિત્તચોરકમ્🔊Chitta-chorakamThe stealer of (devotees') hearts
મેઘસુન્દરમ્🔊Megha-sundaramBeautiful as a (dark rain-) cloud
રસાલવેણુગાયકમ્🔊Rasala-venu-gayakamOne who sings sweetly upon the flute
કૃપા વિધીયતામ્🔊Kripa vidhiyatamMay (your) grace be bestowed (upon me)

श्री कृष्णाष्टकम् (भजे व्रजैकमण्डनम्) પાઠના લાભ

વ્રજના મોહન તરીકે ભગવાન કૃષ્ણ પ્રત્યે પ્રેમમય ભક્તિ (માધુર્ય ભક્તિ) જગાવે છે.

કૃષ્ણના સ્વરૂપ, લીલાઓ અને કૃપાનું સુંદર વર્ણન કરે છે, જે ધ્યાન અને ગાન માટે આદર્શ છે.

સમાપન શ્લોક તેનો પાઠ કરનારને જન્મ-જન્મમાં કૃષ્ણ પ્રત્યે અટલ ભક્તિનું વચન આપે છે.

પ્રથમ શ્લોકમાં ('સમસ્ત-પાપ-ખણ્ડનમ્') જાહેર કર્યા મુજબ, એવું માનવામાં આવે છે કે તે બધાં પાપોનો નાશ કરે છે.

તેના પ્રવાહમય, સંગીતમય છંદ દ્વારા હૃદયમાં શાંતિ, આનંદ અને માધુર્ય લાવે છે.

આદિ શંકરાચાર્યને આરોપિત હોવાથી, તે મહાન આચાર્યની કૃપા વહન કરે છે.

દૈનિક પાઠ, જન્માષ્ટમી અને કૃષ્ણ પૂજા માટે ઉત્તમ.

श्री कृष्णाष्टकम् (भजे व्रजैकमण्डनम्) જપ વિધિ

જપ સંખ્યા8વાર
ઉત્તમ સમયવહેલી સવારે અથવા સાંજે; ખાસ કરીને જન્માષ્ટમી અને બુધવારે.

ભગવાન કૃષ્ણની પ્રતિમા સમક્ષ બેસો, દીવો પ્રગટાવો અને આઠ શ્લોકોનો મધુરતાથી પાઠ કરો, આંતરિક અનુપ્રાસને ભક્તિને આગળ લઈ જવા દો. કૃષ્ણની કલ્પના કરો જેમ દરેક શ્લોક વર્ણવે છે — મોરપીંછધારી, હાથમાં વાંસળી, ગોવર્ધન ઉઠાવતા, કુંજમાં નૃત્ય કરતા. તે ખાસ કરીને કૃષ્ણ જન્માષ્ટમી પર ગવાય છે. અંતિમ શ્લોક સાથે પૂર્ણ કરો જે દરેક જન્મમાં કૃષ્ણ પ્રત્યે ભક્તિની યાચના કરે છે.

વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો

આ પાના પર સંપૂર્ણ श्री कृष्णाष्टकम् (भजे व्रजैकमण्डनम्) ગુજરાતી લિપિમાં છે — એ જ મૂળ શ્લોકો, અક્ષર-અક્ષર લિપ્યંતરિત, જેથી તમે સરળતાથી વાંચી અને જપી શકો. કોઈપણ પંક્તિ (અથવા ▶ બટન) દબાવી તેનો પાઠ સાંભળો.
હા — માત્ર લિપિ બદલાય છે; શબ્દો અને તેમનો અર્થ મૂળ જ રહે છે. આ પાનાનો શ્લોક-શ્લોક અર્થ, લાભ અને જપ વિધિ એ જ રીતે લાગુ પડે છે.
આ ભગવાન કૃષ્ણની સ્તુતિમાં એક અષ્ટપદી સંસ્કૃત સ્તોત્ર છે, જે 'ભજે વ્રજૈક મણ્ડનં સમસ્ત-પાપ-ખણ્ડનમ્' થી શરૂ થાય છે. તે પરંપરાગત રીતે આદિ શંકરાચાર્યને આરોપિત છે અને 'વાસુદેવ-સુતં દેવમ્' થી શરૂ થતા બીજા પ્રસિદ્ધ કૃષ્ણાષ્ટકમ્ થી અલગ છે.
તે પરંપરાગત રીતે આદિ શંકરાચાર્ય (8મી સદી) ને આરોપિત છે. આ સ્તોત્રના પ્રવાહમય, અંત્યાનુપ્રાસયુક્ત છંદ અને કૃષ્ણની વ્રજ-લીલાના સમૃદ્ધ વર્ણનોએ તેને ભક્તિમય ગાન માટે પ્રિય બનાવ્યું છે.
દરેક શ્લોક આંતરિક અનુપ્રાસો પર રચાયેલો છે અને 'નમામિ' — 'હું પ્રણામ કરું છું' — શબ્દથી પૂર્ણ થાય છે, કૃષ્ણના અલગ-અલગ સ્વરૂપને સંબોધતા, જેમ કે કૃષ્ણ-નાગરમ્ (મોહન), કૃષ્ણ-વારણમ્ (રક્ષક), ગોપ-નાયકમ્ (ગોપોના નાયક) અને ચિત્ત-ચોરકમ્ (હૃદય-ચોર).
સમાપન શ્લોક કહે છે કે જે આ 'પ્રામાણિક અષ્ટક-યુગલ' નો અભ્યાસ અને પાઠ કરે છે, તે જન્મ-જન્મમાં નંદ-નંદન (કૃષ્ણ) પ્રત્યે શુદ્ધ ભક્તિથી સંપન્ન થાય છે. તે બધાં પાપોનો નાશ કરનાર અને હૃદયને કૃષ્ણના માધુર્યથી ભરનાર પણ કહેવાય છે.

આ પણ વાંચો

ઉપયોગી લાગ્યું? સ્વજનો સાથે વહેંચો 🙏

Share:

સંપૂર્ણ श्री कृष्णाष्टकम् (भजे व्रजैकमण्डनम्) શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ