ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼੍ਣਾਸ਼੍ਟਕਮ੍ (ਭਜੇ ਵ੍ਰਜੈਕਮਣ੍ਡਨਮ੍)
श्री कृष्णाष्टकम् (भजे व्रजैकमण्डनम्) in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
'ਭਜੇ ਵ੍ਰਜੈਕ ਮਣ੍ਡਨਮ੍' ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਸ਼ਟਕਮ੍ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਧੁਰ ਅਸ਼ਟਪਦੀ ਸਤੋਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਨੂੰ ਆਰੋਪਿਤ ਹੈ। ਪ੍ਰਵਾਹਮਈ ਅੰਤ-ਤੁਕਾਂਤ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ, ਹਰ ਸ਼ਲੋਕ 'ਨਮਾਮਿ…' (ਮੈਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ) ਨਾਲ ਮੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵ੍ਰਜ ਦਾ ਗਹਿਣਾ, ਗੋਵਰਧਨ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਾ ਕਮਲਨੈਣ, ਗੋਪੀਆਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਅਤੇ ਹਿਰਦਾ-ਚੋਰ ਵਜੋਂ ਪੂਜਦਾ। ਸਮਾਪਨ ਸ਼ਲੋਕ ਇਸਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਹਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ੁੱਧ ਭਗਤੀ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Attributed to Adi Shankaracharya (Stotra literature) · Adi Shankaracharya · c. 8th century CE
ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਅਵਤਾਰ, ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਵ੍ਰਜ (ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ) ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ, ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਆਪਣੀ ਬੰਸਰੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਚੰਚਲ ਲੀਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ — ਗੋਵਰਧਨ ਪਰਬਤ ਚੁੱਕਦੇ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਚੂਰ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਗੋਪਾਂ-ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਚੁਰਾਉਂਦੇ। ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਸ਼ਟਕਮ੍, ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਨੂੰ ਆਰੋਪਿਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਲੀਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਠ ਪ੍ਰਵਾਹਮਈ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਚਾਰੀਆ ਨੂੰ ਆਰੋਪਿਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਸ਼ਟਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਦੂਜਾ 'ਵਾਸੁਦੇਵ-ਸੁਤੰ ਦੇਵਮ੍' ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਸਮਾਪਨ ਸ਼ਲੋਕ ਆਪ ਹੀ ਵਚਨ ਕੀਤਾ ਫਲ (ਫਲ) ਹੈ: ਪਰੰਪਰਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਕੋਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਠ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੱਚੇ ਮਨ ਨਾਲ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਜਨਮ-ਜਨਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤੀ ਅਟੁੱਟ ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ — ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਸਾਰਿਕ ਲਾਭ ਨਾਲੋਂ ਪਿਆਰਾ ਵਰਦਾਨ।
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਭਜੇ ਵ੍ਰਜੈਕਮਣ੍ਡਨਂ ਸਮਸ੍ਤਪਾਪਖਣ੍ਡਨਂ ਸ੍ਵਭਕ੍ਤਚਿਤ੍ਤਰਞ੍ਜਨਂ ਸਦੈਵ ਨਨ੍ਦਨਨ੍ਦਨਮ੍ । ਸੁਪਿਚ੍ਛਗੁਚ੍ਛਮਸ੍ਤਕਂ ਸੁਨਾਦਵੇਣੁਹਸ੍ਤਕਂ ਅਨਙ੍ਗਰਙ੍ਗਸਾਗਰਂ ਨਮਾਮਿ ਕ੍ਰਿਸ਼੍ਣਨਾਗਰਮ੍ ॥ ੧ ॥
Bhaje vrajaikamandanam samastapapakhandanam Svabhaktachittaranjanam sadaiva nandanandanam | Supicchagucchamastakam sunadavenuhastakam Anangarangasagaram namami krishnanagaram || 1 ||
ਅਰਥ:व्रज के एकमात्र आभूषण, समस्त पापों के नाशक, अपने भक्तों के चित्त को आनन्दित करने वाले, सदा आनन्दमय नन्दनन्दन का मैं भजन करता हूँ; जिनके मस्तक पर सुन्दर मयूरपिच्छ का गुच्छ है और हाथ में मधुर ध्वनि वाली वेणु है — जो प्रेम-रस के सागर हैं — उन नागर (रसिक) कृष्ण को मैं नमस्कार करता हूँ।
ਮਨੋਜਗਰ੍ਵਮੋਚਨਂ ਵਿਸ਼ਾਲਲੋਲਲੋਚਨਂ ਵਿਧੂਤਗੋਪਸ਼ੋਚਨਂ ਨਮਾਮਿ ਪਦ੍ਮਲੋਚਨਮ੍ । ਕਰਾਰਵਿਨ੍ਦਭੂਧਰਂ ਸ੍ਮਿਤਾਵਲੋਕਸੁਨ੍ਦਰਂ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਮਾਨਦਾਰਣਂ ਨਮਾਮਿ ਕ੍ਰਿਸ਼੍ਣਵਾਰਣਮ੍ ॥ ੨ ॥
Manojagarvamochanam vishalalolalochanam Vidhutagopashochanam namami padmalochanam | Kararavindabhudharam smitavalokasundaram Mahendramanadaranam namami krishnavaranam || 2 ||
ਅਰਥ:जो कामदेव के गर्व को चूर करते हैं, जिनके नेत्र विशाल एवं चंचल हैं, जो गोपों के शोक को दूर करते हैं — उन कमलनयन को मैं नमस्कार करता हूँ; जिन्होंने अपने करकमल पर पर्वत (गोवर्धन) धारण किया, जो मुस्कानभरी दृष्टि से सुन्दर हैं, जिन्होंने महेन्द्र (इन्द्र) के अभिमान का दमन किया — उन रक्षक कृष्ण को मैं नमस्कार करता हूँ।
ਕਦਮ੍ਬਸੂਨਕੁਣ੍ਡਲਂ ਸੁਚਾਰੁਗਣ੍ਡਮਣ੍ਡਲਂ ਵ੍ਰਜਾਙ੍ਗਨੈਕਵਲ੍ਲਭਂ ਨਮਾਮਿ ਕ੍ਰਿਸ਼੍ਣਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ । ਯਸ਼ੋਦਯਾ ਸਮੋਦਯਾ ਸਗੋਪਯਾ ਸਨਨ੍ਦਯਾ ਯੁਤਂ ਸੁਖੈਕਦਾਯਕਂ ਨਮਾਮਿ ਗੋਪਨਾਯਕਮ੍ ॥ ੩ ॥
Kadambasunakundalam sucharugandamandalam Vrajanganaikavallabham namami krishnadurlabham | Yashodaya samodaya sagopaya sanandaya Yutam sukhaikadayakam namami gopanayakam || 3 ||
ਅਰਥ:कदम्ब के फूलों के कुण्डल वाले, अति सुन्दर कपोलमण्डल वाले, व्रजांगनाओं के एकमात्र प्रिय — उन दुर्लभ कृष्ण को मैं नमस्कार करता हूँ; यशोदा, गोपों एवं नन्द के साथ आनन्दमग्न, एकमात्र सुखदाता — उन गोपनायक को मैं नमस्कार करता हूँ।
ਸਦੈਵ ਪਾਦਪਙ੍ਕਜਂ ਮਦੀਯਮਾਨਸੇ ਨਿਜਂ ਦਧਾਨਮੁਕ੍ਤਮਾਲਕਂ ਨਮਾਮਿ ਨਨ੍ਦਬਾਲਕਮ੍ । ਸਮਸ੍ਤਦੋਸ਼ਸ਼ੋਸ਼ਣਂ ਸਮਸ੍ਤਲੋਕਪੋਸ਼ਣਂ ਸਮਸ੍ਤਗੋਪਮਾਨਸਂ ਨਮਾਮਿ ਨਨ੍ਦਲਾਲਸਮ੍ ॥ ੪ ॥
Sadaiva padapankajam madiyamanase nijam Dadhanamuktamalakam namami nandabalakam | Samastadoshashoshanam samastalokaposhanam Samastagopamanasam namami nandalalasam || 4 ||
ਅਰਥ:जिनके चरणकमल सदा मेरे मन में अपने रूप में निवास करें — खुली अलकावली धारण करने वाले उन नन्दबालक को मैं नमस्कार करता हूँ; समस्त दोषों को सुखाने वाले, समस्त लोकों का पोषण करने वाले, समस्त गोपों के मन में बसने वाले — उन नन्दलाल को मैं नमस्कार करता हूँ।
ਭੁਵੋ ਭਰਾਵਤਾਰਕਂ ਭਵਾਬ੍ਧਿਕਰ੍ਣਧਾਰਕਂ ਯਸ਼ੋਮਤੀਕਿਸ਼ੋਰਕਂ ਨਮਾਮਿ ਚਿਤ੍ਤਚੋਰਕਮ੍ । ਦ੍ਰਿਗਨ੍ਤਕਾਨ੍ਤਭਙ੍ਗਿਨਂ ਸਦਾ ਸਦਾਲਸਙ੍ਗਿਨਂ ਦਿਨੇ ਦਿਨੇ ਨਵਂ ਨਵਂ ਨਮਾਮਿ ਨਨ੍ਦਸਮ੍ਭਵਮ੍ ॥ ੫ ॥
Bhuvo bharavatarakam bhavabdhikarnadharakam Yashomatikishorakam namami chittachorakam | Drigantakantabhanginam sada sadalasanginam Dine dine navam navam namami nandasambhavam || 5 ||
ਅਰਥ:पृथ्वी के भार को उतारने के लिए अवतरित, भवसागर के कर्णधार, यशोदा के किशोर — उन चित्तचोर को मैं नमस्कार करता हूँ; नेत्रों के मनोहर कटाक्षों वाले, सदा सत्संगी, प्रतिदिन नवीन-से-नवीन — उन नन्दनन्दन को मैं नमस्कार करता हूँ।
ਗੁਣਾਕਰਂ ਸੁਖਾਕਰਂ ਕ੍ਰਿਪਾਕਰਂ ਕ੍ਰਿਪਾਪਰਂ ਸੁਰਦ੍ਵਿਸ਼ਨ੍ਨਿਕਨ੍ਦਨਂ ਨਮਾਮਿ ਗੋਪਨਨ੍ਦਨਮ੍ । ਨਵੀਨਗੋਪਨਾਗਰਂ ਨਵੀਨਕੇਲਿਲਮ੍ਪਟਂ ਨਮਾਮਿ ਮੇਘਸੁਨ੍ਦਰਂ ਤਡਿਤ੍ਪ੍ਰਭਾਲਸਤ੍ਪਟਮ੍ ॥ ੬ ॥
Gunakaram sukhakaram kripakaram kripaparam Suradvishannikandanam namami gopanandanam | Navinagopanagaram navinakelilampatam Namami meghasundaram taditprabhalasatpatam || 6 ||
ਅਰਥ:गुणों के आकर, सुख के आकर, कृपा के आकर, परम कृपालु, देवशत्रुओं के नाशक — उन गोपनन्दन को मैं नमस्कार करता हूँ; नित्य नवीन गोप-नागर, नवीन क्रीडा में रत, मेघ के समान सुन्दर, बिजली-सी चमकती पीताम्बरधारी — उन्हें मैं नमस्कार करता हूँ।
ਸਮਸ੍ਤਗੋਪਨਨ੍ਦਨਂ ਹ੍ਰਿਦਮ੍ਬੁਜੈਕਮੋਦਨਂ ਨਮਾਮਿ ਕੁਞ੍ਜਮਧ੍ਯਗਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਭਾਨੁਸ਼ੋਭਨਮ੍ । ਨਿਕਾਮਕਾਮਦਾਯਕਂ ਦ੍ਰਿਗਨ੍ਤਚਾਰੁਸਾਯਕਂ ਰਸਾਲਵੇਣੁਗਾਯਕਂ ਨਮਾਮਿ ਕੁਞ੍ਜਨਾਯਕਮ੍ ॥ ੭ ॥
Samastagopanandanam hridambujaikamodanam Namami kunjamadhyagam prasannabhanushobhanam | Nikamakamadayakam drigantacharusayakam Rasalavenugayakam namami kunjanayakam || 7 ||
ਅਰਥ:समस्त गोपों के आनन्द, हृदयकमल के एकमात्र हर्ष — कुंज के मध्य विराजमान, प्रसन्न सूर्य-सी शोभा वाले उन्हें मैं नमस्कार करता हूँ; समस्त कामनाओं के दाता, कटाक्ष के सुन्दर बाण वाले, मधुर वेणु-गायक — उन कुंजनायक को मैं नमस्कार करता हूँ।
ਵਿਦਗ੍ਧਗੋਪਿਕਾਮਨੋਮਨੋਜ੍ਞਤਲ੍ਪਸ਼ਾਯਿਨਂ ਨਮਾਮਿ ਕੁਞ੍ਜਕਾਨਨਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਟਰਾਸਮਣ੍ਡਨਮ੍ । ਯਦਾ ਤਦਾ ਯਥਾ ਤਥਾ ਤਥੈਵ ਕ੍ਰਿਸ਼੍ਣਸਤ੍ਕਥਾ ਮਯਾ ਸਦੈਵ ਗੀਯਤਾਂ ਤਥਾ ਕ੍ਰਿਪਾ ਵਿਧੀਯਤਾਮ੍ ॥ ੮ ॥
Vidagdhagopikamanomanojnatalpashayinam Namami kunjakananam pravishtarasamandanam | Yada tada yatha tatha tathaiva krishnasatkatha Maya sadaiva giyatam tatha kripa vidhiyatam || 8 ||
ਅਰਥ:चतुर गोपियों के मनोहर शय्या पर शयन करने वाले — रासमण्डल में प्रविष्ट कुंजवन के आभूषण को मैं नमस्कार करता हूँ; जब-तब, जैसे-वैसे, सदा मैं कृष्ण की सत्कथा गाता रहूँ — हे प्रभो, मुझ पर ऐसी ही कृपा कीजिए।
ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਾਸ਼੍ਟਕਦ੍ਵਯਂ ਜਪਤ੍ਯਧੀਤ੍ਯ ਯਃ ਪੁਮਾਨ੍ ਭਵੇਤ੍ਸ ਨਨ੍ਦਨਨ੍ਦਨੇ ਭਵੇ ਭਵੇ ਸੁਭਕ੍ਤਿਮਾਨ੍ ॥
Pramanikashtakadvayam japatyadhitya yah puman Bhavetsa nandanandane bhave bhave subhaktiman ||
ਅਰਥ:जो मनुष्य इस प्रामाणिक अष्टक-युगल का अध्ययन कर जप करता है, वह जन्म-जन्मान्तर में नन्दनन्दन के प्रति उत्तम भक्ति से युक्त हो जाता है।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
श्री कृष्णाष्टकम् (भजे व्रजैकमण्डनम्) ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਮੋਹਨ ਵਜੋਂ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰੇਮਮਈ ਭਗਤੀ (ਮਾਧੁਰਯ ਭਗਤੀ) ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਰੂਪ, ਲੀਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਗਾਇਨ ਲਈ ਆਦਰਸ਼ ਹੈ।
ਸਮਾਪਨ ਸ਼ਲੋਕ ਇਸਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਜਨਮ-ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤੀ ਅਟੱਲ ਭਗਤੀ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ('ਸਮਸ੍ਤ-ਪਾਪ-ਖਣ੍ਡਨਮ੍') ਐਲਾਨ ਕੀਤੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹਮਈ, ਸੰਗੀਤਮਈ ਛੰਦ ਰਾਹੀਂ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਮਾਧੁਰਯ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਨੂੰ ਆਰੋਪਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਚਾਰੀਆ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪਾਠ, ਜਨਮਾਸ਼ਟਮੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੂਜਾ ਲਈ ਉੱਤਮ।
श्री कृष्णाष्टकम् (भजे व्रजैकमण्डनम्) ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੋ, ਦੀਵਾ ਜਗਾਓ ਅਤੇ ਅੱਠ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਧੁਰਤਾ ਨਾਲ ਪਾਠ ਕਰੋ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੁਕਾਂਤ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲੈ ਜਾਣ ਦਿਓ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰੋ ਜਿਵੇਂ ਹਰ ਸ਼ਲੋਕ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਮੋਰ ਖੰਭ ਵਾਲੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਬੰਸਰੀ, ਗੋਵਰਧਨ ਚੁੱਕਦੇ, ਕੁੰਜ ਵਿੱਚ ਨੱਚਦੇ। ਇਹ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜਨਮਾਸ਼ਟਮੀ 'ਤੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਤਮ ਸ਼ਲੋਕ ਨਾਲ ਖ਼ਤਮ ਕਰੋ ਜੋ ਹਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਦੀ ਯਾਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ श्री कृष्णाष्टकम् (भजे व्रजैकमण्डनम्) ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ