ભવાન્યષ્ટકમ્
भवान्यष्टकम् in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
ભવાન્યષ્ટકમ્ આદિ શંકરાચાર્ય દ્વારા રચિત આઠ શ્લોકોનું સ્તોત્ર છે, જે માતા ભવાની (પાર્વતી/દુર્ગા) પ્રત્યે સંપૂર્ણ શરણાગતિની પ્રાર્થના છે. દરેક શ્લોક 'ગતિસ્ત્વં ગતિસ્ત્વં ત્વમેકા ભવાનિ' — 'તું જ મારી એકમાત્ર ગતિ છે' — પર સમાપ્ત થાય છે. તે ભય, અસહાયતા અને સંકટમાં માતાની કૃપા અને રક્ષા માટે વાંચવામાં આવે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Composed by Adi Shankaracharya · Adi Shankaracharya · 8th century CE
ભવાન્યષ્ટકમ્ માતા ભવાની પ્રત્યે આદિ શંકરાચાર્યની સંપૂર્ણ શરણાગતિનું સ્તોત્ર છે. આઠ શ્લોકોમાં તેઓ દરેક એ સહારાને ગણાવે છે જેના પર કોઈ મનુષ્ય ટકી શકે છે — પિતા, માતા, ધન, વિદ્યા, કર્મકાંડ, પુણ્ય, ત્યાં સુધી કે અન્ય દેવતા — અને ઘોષણા કરે છે કે તેમની પાસે આમાંથી કોઈ નથી અને ન તો તેઓ આને જાણે છે; કેવળ માતા જ તેમની ગતિ છે. તે એ ભક્તો માટે સૌથી પ્રિય દેવી સ્તોત્રોમાંનું એક છે જે ખાલી હાથે અને સમર્પિત હૃદયથી માતા પાસે આવે છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
કહેવાય છે કે આ સ્તોત્ર સ્વયં શંકરાચાર્યની શરણાગતિથી જન્મ્યું, અને જે પણ તેને સાચી અસહાયતામાં — જ્યારે કોઈ અન્ય આશ્રય ન હોય — વાંચે છે, તેને ત્યાં જ માતાની રક્ષા મળે છે; સાતમો શ્લોક, જે અગ્નિ અને પૂરથી લઈને શત્રુ અને વન સુધી દરેક સંકટનું નામ લે છે, કોઈ પણ વિપત્તિમાં કવચ તરીકે વાંચવામાં આવે છે.
સાંભળતાં સાંભળતાં જપો
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
ન તાતો ન માતા ન બન્ધુર્ન દાતા ન પુત્રો ન પુત્રી ન ભૃત્યો ન ભર્તા । ન જાયા ન વિદ્યા ન વૃત્તિર્મમૈવ ગતિસ્ત્વં ગતિસ્ત્વં ત્વમેકા ભવાનિ ॥
Na tato na mata na bandhurna data na putro na putri na bhrityo na bharta Na jaya na vidya na vrittirmamaiva gatistvam gatistvam tvameka bhavani
અર્થ:ન પિતા, ન માતા, ન બંધુ, ન દાતા; ન પુત્ર, ન પુત્રી, ન સેવક, ન પતિ; ન પત્ની, ન વિદ્યા, ન આજીવિકા મારી છે — તું જ મારી ગતિ છે, તું જ મારી ગતિ છે, કેવળ તું જ, હે ભવાની.
ભવાબ્ધાવપારે મહાદુઃખભીરુ પપાત પ્રકામી પ્રલોભી પ્રમત્તઃ । કુસંસારપાશપ્રબદ્ધઃ સદાહં ગતિસ્ત્વં ગતિસ્ત્વં ત્વમેકા ભવાનિ ॥
Bhavabdhavapare mahaduhkhabhiru papata prakami pralobhi pramattah Kusamsarapashaprabaddhah sadaham gatistvam gatistvam tvameka bhavani
અર્થ:સંસારના અપાર સાગરમાં, તેના મહાન દુઃખથી ભયભીત, હું પડેલો છું, કામનાઓથી ભરેલો, લોભી અને પ્રમત્ત, સદા આ કુસંસારના પાશમાં બંધાયેલો — તું જ મારી એકમાત્ર ગતિ છે, હે ભવાની.
ન જાનામિ દાનં ન ચ ધ્યાનયોગં ન જાનામિ તન્ત્રં ન ચ સ્તોત્રમન્ત્રમ્ । ન જાનામિ પૂજાં ન ચ ન્યાસયોગં ગતિસ્ત્વં ગતિસ્ત્વં ત્વમેકા ભવાનિ ॥
Na janami danam na cha dhyanayogam na janami tantram na cha stotramantram Na janami pujam na cha nyasayogam gatistvam gatistvam tvameka bhavani
અર્થ:ન હું દાન જાણું, ન ધ્યાનયોગ; ન હું તંત્ર જાણું, ન સ્તોત્ર ને મંત્ર; ન હું પૂજા જાણું, ન ન્યાસયોગ — તું જ મારી એકમાત્ર ગતિ છે, હે ભવાની.
ન જાનામિ પુણ્યં ન જાનામિ તીર્થં ન જાનામિ મુક્તિં લયં વા કદાચિત્ । ન જાનામિ ભક્તિં વ્રતં વાપિ માતર્ગતિસ્ત્વં ગતિસ્ત્વં ત્વમેકા ભવાનિ ॥
Na janami punyam na janami tirtham na janami muktim layam va kadachit Na janami bhaktim vratam vapi matargatistvam gatistvam tvameka bhavani
અર્થ:ન હું પુણ્ય જાણું, ન તીર્થ જાણું; ન હું મુક્તિ જાણું, ન કદી આત્મામાં લય; ન હું ભક્તિ જાણું, ન કોઈ વ્રત, હે માતા — તું જ મારી એકમાત્ર ગતિ છે, હે ભવાની.
કુકર્મી કુસઙ્ગી કુબુદ્ધિઃ કુદાસઃ કુલાચારહીનઃ કદાચારલીનઃ । કુદૃષ્ટિઃ કુવાક્યપ્રબન્ધઃ સદાહં ગતિસ્ત્વં ગતિસ્ત્વં ત્વમેકા ભવાનિ ॥
Kukarmi kusangi kubuddhih kudasah kulacharahinah kadacharalinah Kudrishtih kuvakyaprabandhah sadaham gatistvam gatistvam tvameka bhavani
અર્થ:કુકર્મી, કુસંગી, કુબુદ્ધિ, કુદાસ; સદાચારથી રહિત, કદાચારમાં લીન; કુદૃષ્ટિ, કુવાક્યોમાં ગૂંચવાયેલો સદા છું હું — તું જ મારી એકમાત્ર ગતિ છે, હે ભવાની.
પ્રજેશં રમેશં મહેશં સુરેશં દિનેશં નિશીથેશ્વરં વા કદાચિત્ । ન જાનામિ ચાન્યત્ સદાહં શરણ્યે ગતિસ્ત્વં ગતિસ્ત્વં ત્વમેકા ભવાનિ ॥
Prajesham ramesham mahesham suresham dinesham nishitheshvaram va kadachit Na janami chanyat sadaham sharanye gatistvam gatistvam tvameka bhavani
અર્થ:બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, શિવ, ઇન્દ્ર, સૂર્ય અથવા નિશાનાથ (ચંદ્ર) — બીજા કોઈને મેં કદી જાણ્યા નથી, હે શરણ આપનારી — તું જ મારી એકમાત્ર ગતિ છે, હે ભવાની.
વિવાદે વિષાદે પ્રમાદે પ્રવાસે જલે ચાનલે પર્વતે શત્રુમધ્યે । અરણ્યે શરણ્યે સદા માં પ્રપાહિ ગતિસ્ત્વં ગતિસ્ત્વં ત્વમેકા ભવાનિ ॥
Vivade vishade pramade pravase jale chanale parvate shatrumadhye Aranye sharanye sada mam prapahi gatistvam gatistvam tvameka bhavani
અર્થ:વિવાદમાં, વિષાદમાં, પ્રમાદમાં, પરદેશમાં; જળમાં ને અગ્નિમાં, પર્વત પર, શત્રુઓ વચ્ચે; નિર્જન વનમાં — હે શરણ્યે, સદા મારી રક્ષા કર — તું જ મારી એકમાત્ર ગતિ છે, હે ભવાની.
અનાથો દરિદ્રો જરારોગયુક્તો મહાક્ષીણદીનઃ સદા જાડ્યવક્ત્રઃ । વિપત્તૌ પ્રવિષ્ટઃ પ્રનષ્ટઃ સદાહં ગતિસ્ત્વં ગતિસ્ત્વં ત્વમેકા ભવાનિ ॥
Anatho daridro jararogayukto mahakshinadinah sada jadyavaktrah Vipattau pravishtah pranashtah sadaham gatistvam gatistvam tvameka bhavani
અર્થ:અનાથ, દરિદ્ર, જરા અને રોગથી ગ્રસ્ત, અત્યંત ક્ષીણ અને દીન, સદા જડમુખ; વિપત્તિમાં પડેલો અને પૂર્ણપણે નષ્ટ છું હું — તું જ મારી એકમાત્ર ગતિ છે, હે ભવાની.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
भवान्यष्टकम् પાઠના લાભ
આદિ શંકરાચાર્ય દ્વારા રચિત ભવાન્યષ્ટકમ્ માતા ભવાની પ્રત્યે સંપૂર્ણ શરણાગતિની એક શ્રેષ્ઠ પ્રાર્થના છે.
આઠ શ્લોકોમાં ભક્ત સ્વીકારે છે કે તેનો કોઈ અન્ય આશ્રય નથી અને ન તો તેનું પોતાનું કોઈ આધ્યાત્મિક પુણ્ય છે, અને પોતાને સંપૂર્ણપણે માતાના ચરણોમાં સોંપી દે છે — 'તું જ મારી એકમાત્ર ગતિ છે'.
દરેક સંકટ અને કઠિનાઈમાં રક્ષા માટે (સાતમો શ્લોક વિવાદ, અગ્નિ, જળ, શત્રુ અને વનનો ઉલ્લેખ કરે છે), તથા શરણાગતિ દ્વારા આંતરિક શાંતિ માટે વાંચવામાં આવે છે.
માનવામાં આવે છે કે તે ભય, અસહાયતા અને એકલતાની ભાવનાને દૂર કરે છે, અને સંપૂર્ણપણે આશ્રિત ભક્ત પર માતાની કૃપા ખેંચી લાવે છે.
દેવીની પૂજામાં તેને દુર્ગા ચાલીસા, મહિષાસુર મર્દિની સ્તોત્રમ્ અને દુર્ગા કવચ સાથે વાંચવામાં આવે છે.
भवान्यष्टकम् જપ વિધિ
માતા (ભવાની/દુર્ગા)ની મૂર્તિ સમક્ષ બેસો, દીપ પ્રગટાવો, અને સંપૂર્ણ સમર્પણના ભાવથી આઠેય શ્લોકોનો ધીમે ધીમે પાઠ કરો, 'ગતિસ્ત્વં ગતિસ્ત્વં ત્વમેકા ભવાનિ'ની ટેકને હૃદયને માતા સુધી લઈ જવા દો. તે ખાસ કરીને સંકટમાં વાંચવામાં આવે છે, જ્યારે લાગે કે કોઈ અન્ય આશ્રય નથી.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ भवान्यष्टकम् શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ