ਸ਼੍ਰੀ ਸੂਰ੍ਯ ਦੇਵ ਆਰਤੀ
श्री सूर्य देव आरती in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਸ਼੍ਰੀ ਸੂਰਯ ਦੇਵ ਆਰਤੀ ('ਓਂ ਜੈ ਸੂਰਯ ਭਗਵਾਨ') ਸੂਰਯ ਦੇਵ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਿੰਦੀ ਆਰਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੀਵੇ ਤੇ ਘੰਟੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੂਰਯ ਹੀ ਸਾਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦਿਸਣ ਵਾਲਾ ਦੇਵ ਹੈ — ਜੀਵਨ, ਚਾਨਣ ਤੇ ਆਰੋਗ੍ਯ ਦਾ ਸੋਮਾ। ਇਹ ਆਰਤੀ ਆਰੋਗ੍ਯ, ਤੇਜ, ਨੇਤ੍ਰ-ਜੋਤਿ, ਸਫਲਤਾ ਤੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼੍ਵਾਸ ਲਈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸੂਰਯ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Traditional Hindi devotional aarti · Traditional · Devotional era
ਸੂਰਯ, ਸੂਰਯ ਦੇਵ, ਸਾਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦਿਸਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਦੇਵ ਹੈ — ਜੀਵਨ, ਚਾਨਣ ਤੇ ਆਰੋਗ੍ਯ ਦਾ ਸੋਮਾ, ਸਾਰਥੀ ਅਰੁਣ ਦੁਆਰਾ ਹੱਕੇ ਜਾਂਦੇ ਸੱਤ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਰਥ 'ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ। ਵੈਦਿਕ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਗਸਤਯ ਦੁਆਰਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਿਖਾਏ ਆਦਿਤ੍ਯ ਹ੍ਰਿਦਯ ਤੱਕ, ਯੁਗਾਂ-ਯੁਗਾਂ ਤੋਂ ਸੂਰਯ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਸਵੇਰੇ ਹੁੰਦੀ ਆਈ ਹੈ; ਇਹ ਆਰਤੀ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਆਦਿਤ੍ਯ ਹ੍ਰਿਦਯ ਦੇ ਪਾਠ ਨਾਲ ਹੀ, ਸੂਰਯ ਦੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ 'ਤੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਦਾ ਬਲ ਮਿਲਿਆ। ਭਗਤ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਜਲ (ਅਰਘ) ਅਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਰਤੀ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਰੋਗ੍ਯ, ਤੇਜ, ਨੇਤ੍ਰ-ਜੋਤਿ ਤੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼੍ਵਾਸ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ ਜਪੋ
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ੴ ਜਯ ਸੂਰ੍ਯ ਭਗਵਾਨ, ਜਯ ਹੋ ਦਿਨਕਰ ਭਗਵਾਨ । ਜਗਤ੍ ਕੇ ਨੇਤ੍ਰ ਸ੍ਵਰੂਪਾ ਤੁਮ ਹੋ ਤ੍ਰਿਗੁਣ ਸ੍ਵਰੂਪਾ, ਧਰਤ ਸਬ ਹੀ ਤਵ ਧ੍ਯਾਨ ॥
Om jaya surya bhagavana, jaya ho dinakara bhagavana Jagat ke netra svarupa tuma ho triguna svarupa, dharata saba hi tava dhyana
ਅਰਥ:ਓਂ ਜੈ ਸੂਰਜ ਭਗਵਾਨ, ਜੈ ਦਿਨਕਰ ਭਗਵਾਨ! ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਜਗਤ ਦੇ ਨੇਤਰ ਹੋ, ਤ੍ਰਿਗੁਣ ਸਰੂਪ; ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਸਭ ਧਿਆਨ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸਾਰਥੀ ਅਰੁਣ ਹੈਂ ਪ੍ਰਭੁ ਤੁਮ ਸ਼੍ਵੇਤ ਕਮਲਧਾਰੀ । ਤੁਮ ਚਾਰ ਭੁਜਾਧਾਰੀ ॥
Sarathi aruna haim prabhu tuma shveta kamaladhari Tuma chara bhujadhari
ਅਰਥ:ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰਥੀ ਅਰੁਣ ਹਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ; ਚਿੱਟਾ ਕਮਲ ਧਾਰਨ ਕਰ ਕੇ, ਹੇ ਚਤੁਰਭੁਜ।
ਅਸ਼੍ਵ ਹੈਂ ਸਾਤ ਤੁਮ੍ਹਾਰੇ ਕੋਟਿ ਕਿਰਣ ਪਸਾਰੇ । ਤੁਮ ਹੋ ਦੇਵ ਮਹਾਨ ॥
Ashva haim sata tumhare koti kirana pasare Tuma ho deva mahana
ਅਰਥ:ਸੱਤ ਹਨ ਤੁਹਾਡੇ ਘੋੜੇ, ਕਰੋੜਾਂ ਕਿਰਨਾਂ ਖਿਲਾਰਦੇ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਮਹਾਨ ਦੇਵ ਹੋ।
ਊਸ਼ਾਕਾਲ ਮੇਂ ਜਬ ਤੁਮ ਉਦਯਾਚਲ ਆਤੇ । ਸਬ ਤਬ ਦਰ੍ਸ਼ਨ ਪਾਤੇ ॥
Ushakala mem jaba tuma udayachala ate Saba taba darshana pate
ਅਰਥ:ਸਵੇਰੇ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰਬੀ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੋ, ਤਦ ਸਭ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਫੈਲਾਤੇ ਉਜਿਯਾਰਾ ਜਾਗਤਾ ਤਬ ਜਗ ਸਾਰਾ । ਕਰੇ ਸਬ ਤਵ ਗੁਣਗਾਨ ॥
Phailate ujiyara jagata taba jaga sara Kare saba tava gunagana
ਅਰਥ:ਤੁਸੀਂ ਚਾਨਣ ਖਿਲਾਰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਜਾਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਤਦ ਸਭ ਤੁਹਾਡੀ ਉਸਤਤ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸਨ੍ਧ੍ਯਾ ਮੇਂ ਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰ ਅਸ੍ਤਾਚਲ ਜਾਤੇ । ਗੋਧਨ ਤਬ ਘਰ ਆਤੇ ॥
Sandhya mem bhuvaneshvara astachala jate Godhana taba ghara ate
ਅਰਥ:ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ, ਹੇ ਪ੍ਰਾਣੀਨਾਥ, ਤੁਸੀਂ ਪੱਛਮੀ ਪਰਬਤ ਪਿੱਛੇ ਅਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ; ਤਦ ਗਾਈਆਂ ਘਰ ਪਰਤਦੀਆਂ ਹਨ।
ਗੋਧੂਲਿ ਬੇਲਾ ਮੇਂ ਹਰ ਘਰ ਹਰ ਆਂਗਨ ਮੇਂ । ਹੋ ਤਵ ਮਹਿਮਾ ਗਾਨ ॥
Godhuli bela mem hara ghara hara angana mem Ho tava mahima gana
ਅਰਥ:ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ, ਹਰ ਘਰ ਤੇ ਹਰ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ, ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦੇਵ ਦਨੁਜ ਨਰ ਨਾਰੀ ਰਿਸ਼ਿ ਮੁਨਿਵਰ ਭਜਤੇ । ਆਦਿਤ੍ਯ ਹ੍ਰਿਦਯ ਜਪਤੇ ॥
Deva danuja nara nari rishi munivara bhajate Aditya hridaya japate
ਅਰਥ:ਦੇਵ, ਦਾਨਵ, ਨਰ ਤੇ ਨਾਰੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਤੁਹਾਡੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਦੇ ਤੇ ਆਦਿਤ੍ਯ ਹਿਰਦੈ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਤੋਤ੍ਰ ਯੇ ਮਂਗਲਕਾਰੀ ਇਸਕੀ ਹੈ ਰਚਨਾ ਨ੍ਯਾਰੀ । ਦੇ ਨਵ ਜੀਵਨਦਾਨ ॥
Stotra ye mamgalakari isaki hai rachana nyari De nava jivanadana
ਅਰਥ:ਇਹ ਮੰਗਲਮਈ ਸਤੋਤ੍ਰ, ਅਦਭੁਤ ਰਚਨਾ ਦਾ, ਨਵਜੀਵਨ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।
ਤੁਮ ਹੋ ਤ੍ਰਿਕਾਲ ਰਚਯਿਤਾ ਤੁਮ ਜਗ ਕੇ ਆਧਾਰ । ਮਹਿਮਾ ਤਵ ਅਪਰਮ੍ਪਾਰ ॥
Tuma ho trikala rachayita tuma jaga ke adhara Mahima tava aparampara
ਅਰਥ:ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਤ੍ਰਿਕਾਲ ਦੇ ਕਰਤਾ ਹੋ, ਜਗਤ ਦੇ ਆਧਾਰ; ਅਪਾਰ ਹੈ ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਿਮਾ।
ਪ੍ਰਾਣੋਂ ਕਾ ਸਿਂਚਨ ਕਰਕੇ ਭਕ੍ਤੋਂ ਕੋ ਅਪਨੇ ਦੇਤੇ । ਬਲ ਬੁਦ੍ਧਿ ਔਰ ਜ੍ਞਾਨ ॥
Pranom ka simchana karake bhaktom ko apane dete Bala buddhi aura jnana
ਅਰਥ:ਸਭ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦਾ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਬਲ, ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਗਿਆਨ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹੋ।
ਭੂਚਰ ਜਲਚਰ ਖੇਚਰ ਸਬ ਕੇ ਹੋ ਪ੍ਰਾਣ ਤੁਮ੍ਹੀਂ । ਸਬ ਜੀਵੋਂ ਕੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤੁਮ੍ਹੀਂ ॥
Bhuchara jalachara khechara saba ke ho prana tumhim Saba jivom ke prana tumhim
ਅਰਥ:ਧਰਤੀ, ਜਲ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਜੀਵ — ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਭ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹਰ ਜੀਵ ਦਾ ਜੀਵਨ ਹੋ।
ਵੇਦ ਪੁਰਾਣ ਬਖਾਨੇ ਧਰ੍ਮ ਸਭੀ ਤੁਮ੍ਹੇਂ ਮਾਨੇ । ਤੁਮ ਹੀ ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਮਾਨ ॥
Veda purana bakhane dharma sabhi tumhem mane Tuma hi sarvashaktimana
ਅਰਥ:ਵੇਦ ਤੇ ਪੁਰਾਣ ਤੁਹਾਡੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਮਤ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਰਬਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਹੋ।
ਰਿਤੁਏਂ ਤੁਮ੍ਹਾਰੀ ਦਾਸੀ ਤੁਮ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ । ਸ਼ੁਭਕਾਰੀ ਅਂਸ਼ੁਮਾਨ ॥
Rituem tumhari dasi tuma shashvata avinashi Shubhakari amshumana
ਅਰਥ:ਰੁੱਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਦਾਸੀਆਂ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੋ — ਮੰਗਲਮਈ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ (ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੇ)।
श्री सूर्य देव आरती ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਸੂਰਯ ਦੇਵ — ਪ੍ਰਤੱਖ ਦੇਵ, ਜੀਵਨ, ਚਾਨਣ, ਆਰੋਗ੍ਯ, ਤੇਜ ਦਾ ਸੋਮਾ — ਉੱਤੇ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਰੋਗ੍ਯ, ਊਰਜਾ, ਨੇਤ੍ਰ-ਜੋਤਿ, ਬਲ, ਸਫਲਤਾ ਤੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼੍ਵਾਸ ਲਈ ਅਤੇ ਕੁੰਡਲੀ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੂਰਯ ਨੂੰ ਬਲ ਦੇਣ ਲਈ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ, ਐਤਵਾਰ, ਮਕਰ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ, ਰਥ ਸਪਤਮੀ ਤੇ ਛਠ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ, ਆਦਰਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੂਰਯ ਨੂੰ ਅਰਘ (ਜਲ) ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ।
श्री सूर्य देव आरती ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਦੀਵਾ (ਘਿਉ ਜਾਂ ਕਪੂਰ) ਜਗਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਦੇਵ ਅੱਗੇ ਘੁਮਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਗਾਓ, ਆਦਰਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੰਟੀ ਨਾਲ। ਫੁੱਲ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਅਰਪਣ ਕਰੋ, ਤੇ ਆਰਤੀ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈ ਕੇ (ਹੱਥ ਜੋਤ ਉੱਤੇ ਤੇ ਫਿਰ ਅੱਖਾਂ 'ਤੇ ਲਿਜਾ ਕੇ) ਮੁਕਾਓ। ਭਗਤੀ ਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਮਨ ਨਾਲ ਗਾਓ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ श्री सूर्य देव आरती ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ