ਅਰੁਣਾਂ ਕਰੁਣਾਤਰਙ੍ਗਿਤਾਕ੍ਸ਼ੀਂ (ਲਲਿਤਾ ਧ੍ਯਾਨ)
अरुणां करुणातरङ्गिताक्षीं (ललिता ध्यान) in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਇਹ ਲਲਿਤਾ ਸਹਸ੍ਰਨਾਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਧਿਆਨ-ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ 'ਅਹਮ੍' ਧਿਆਨ-ਸ਼ਲੋਕ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਵਾਨੀ ਨੂੰ ਅਰੁਣ ਵਰਨ ਦੀ, ਕਰੁਣਾ-ਪੂਰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਪਾਸ਼-ਅੰਕੁਸ਼-ਫੁੱਲ-ਬਾਣ-ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਿਣੀ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਆਵ੍ਰਿਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸ਼ਬਦ — 'ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ' — ਸਰਵੋਚ੍ਚ ਅਦ੍ਵੈਤ ਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਪਾਸਕ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਤਾ ਨਾਲ ਅਭਿੰਨ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Dhyana verse of the Lalita Sahasranama, Brahmanda Purana (Lalitopakhyana) · Traditional (Lalitopakhyana of the Brahmanda Purana) · Ancient (Puranic)
ਲਲਿਤਾ ਸਹਸ੍ਰਨਾਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਧਿਆਨ-ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ 'ਅਹਮ੍' ਧਿਆਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਹੋਰ ਧਿਆਨ ਦੇਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਦਾ ਬਾਹਰੀ ਪੂਜਨ ਲਈ ਵਰਨਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਉਪਾਸਕ ਨੂੰ ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਰਿਣਤੀ 'ਮੈਂ ਹੀ ਉਹ ਹਾਂ' ਦੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ — ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਲਲਿਤੋਪਾਖ੍ਯਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਸ਼੍ਰੀਵਿਦਿਆ ਮਾਰਗ ਦਾ ਸਰਵੋਚ੍ਚ ਲਕਸ਼੍ਯ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਸ਼੍ਰੀਵਿਦਿਆ ਆਚਾਰੀਆ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਚਿੰਤਨ — 'ਮੈਂ ਹੀ ਦੇਵੀ ਹਾਂ' — ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਪਲ ਭਰ ਵੀ ਧਾਰਨ ਕਰ ਸਕੇ, ਉਹ ਹੰਕਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਜਿਹੇ ਭਗਤ ਵੱਲ ਭਵਾਨੀ ਦੀਆਂ ਕਰੁਣਾ-ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੁਰੰਤ ਮੁੜ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਜਿਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਅਰੁਣਾਂ ਕਰੁਣਾਤਰਙ੍ਗਿਤਾਕ੍ਸ਼ੀਂ ਧ੍ਰਿਤਪਾਸ਼ਾਙ੍ਕੁਸ਼ਪੁਸ਼੍ਪਬਾਣਚਾਪਾਮ੍ । ਅਣਿਮਾਦਿਭਿਰਾਵ੍ਰਿਤਾਂ ਮਯੂਖੈਃ ਅਹਮਿਤ੍ਯੇਵ ਵਿਭਾਵਯੇ ਭਵਾਨੀਮ੍ ॥
Aruṇāṁ karuṇātaraṅgitākṣīṁ Dhṛtapāśāṅkuśapuṣpabāṇacāpām | Aṇimādibhirāvṛtāṁ mayūkhaiḥ Ahamityeva vibhāvaye bhavānīm ||
ਅਰਥ:ਮੈਂ ਭਵਾਨੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ — ਜੋ ਅਰੁਣ ਵਰਨ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਰੁਣਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਤਰੰਗਿਤ ਹਨ, ਜੋ ਪਾਸ਼, ਅੰਕੁਸ਼, ਫੁੱਲ-ਬਾਣ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਣਿਮਾ ਆਦਿ ਅੱਠ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ — ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਆਤਮ-ਸਰੂਪ ਵਜੋਂ, 'ਮੈਂ ਹੀ ਉਹ ਹਾਂ' ਇਸ ਭਾਵ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
अरुणां करुणातरङ्गिताक्षीं (ललिता ध्यान) ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਤਾ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਦਾ ਸਰਵੋਚ੍ਚ ਅਦ੍ਵੈਤ ਭਾਵ ('ਅਹਮ੍') ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਭਗਤਾਂ ਵੱਲ ਨਿਰੰਤਰ ਤਰੰਗਿਤ ਹੁੰਦੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਭਵਾਨੀ ਦੀ ਕਰੁਣਾ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਅੱਠ ਮਾਇਆਵੀ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ
ਲਲਿਤਾ ਸਹਸ੍ਰਨਾਮ ਪਾਠ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕਾਗ੍ਰਤਾ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਦੇਵੀ-ਰੂਪ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਨਿਤ੍ਯ ਚਿੰਤਨ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ
अरुणां करुणातरङ्गिताक्षीं (ललिता ध्यान) ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਹ ਧਿਆਨ ਸਹਸ੍ਰਨਾਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਰ ਧਿਆਨ-ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਂਤ ਬੈਠ ਕੇ ਭਵਾਨੀ ਦੀ ਅਰੁਣ ਅਤੇ ਕਰੁਣਾਮਯੀ ਛਬੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੋ, ਜੋ ਚਾਰ ਆਯੁਧ ਧਾਰਨ ਕਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਮੰਡਿਤ ਹੈ। ਅੰਤਿਮ ਪੰਕਤੀ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਵੱਖਰੇਪਣ ਦੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਵਿਲੀਨ ਕਰ ਕੇ 'ਮੈਂ ਹੀ ਉਹ ਹਾਂ' ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਨਾਲ ਅਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਰਹੋ। ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਡੂੰਘੇ ਨਿਤ੍ਯ ਧਿਆਨ ਵਜੋਂ ਇਕੱਲੇ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ अरुणां करुणातरङ्गिताक्षीं (ललिता ध्यान) ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ