ଅଘମର୍ଷଣ ସୂକ୍ତମ୍
अघमर्षण सूक्तम् in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ଅଘମର୍ଷଣ ସୂକ୍ତମ୍ ଋଗ୍ବେଦର (ମଣ୍ଡଳ 10, ସୂକ୍ତ 190) ତିନି ମନ୍ତ୍ରର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୃଷ୍ଟି-ସୂକ୍ତ, ଯାହା ବର୍ଣନା କରେ କିପରି ଋତ, ସତ୍ୟ, ରାତ୍ରି, ସମୁଦ୍ର, କାଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଲୋକ କ୍ରମଶଃ ଆଦି-ତପରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏହାର ନାମ 'ଅଘ-ମର୍ଷଣ' (ପାପକୁ ଲିଭାଇବା) ଏହାର ମହାନ ଶୁଦ୍ଧିକର ଶକ୍ତିକୁ ଦର୍ଶାଏ: ଏହା ନିତ୍ୟ ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନରେ, ସ୍ନାନ ସମୟରେ ଓ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ରୂପେ ଜପ କରାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଚିନ୍ତନ ପାପକୁ ନାଶ କରେ। ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ବେଦର ସର୍ବାଧିକ ପୂଜ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧିକର ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Rigveda (Mandala 10, Sukta 190) · Rishi Aghamarshana Madhucchandasa · Vedic period (c. 1500-1000 BCE)
ଅଘମର୍ଷଣ ସୂକ୍ତମ୍ ଋଗ୍ବେଦର ପ୍ରାୟ ଶେଷରେ ସ୍ଥିତ ଏବଂ ପରମ୍ପରାଗତ ଭାବେ ମଧୁଚ୍ଛନ୍ଦାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଋଷି ଅଘମର୍ଷଣଙ୍କୁ ଆରୋପିତ। କେବଳ ତିନି ମନ୍ତ୍ରର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ବେଦର ମହାନ ସୃଷ୍ଟି-ସୂକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ, ଯାହା ବର୍ଣନା କରେ କିପରି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ସତ୍ୟ, ରାତ୍ରି, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ସମୁଦ୍ର, କାଳ, ଜ୍ୟୋତିର୍ମଣ୍ଡଳ ଓ ଲୋକ କ୍ରମଶଃ ଆଦି-ତପରୁ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ଏହାର ବିଷୟ-ବସ୍ତୁ ଓ ଏହାର ଋଷିଙ୍କ ନାମରୁ ଏହାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ 'ପାପମର୍ଷକ' ମନ୍ତ୍ରର ଭୂମିକା ମିଳିଲା: ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନରେ ଏହାର ଚାରିପଟେ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ କ୍ରିୟା — ଅଘମର୍ଷଣ — ରଚିତ ହୋଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଉପାସକ ଜଳ ହାତରେ ନେଇ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ନିୟମର ଚିନ୍ତନ କରୁ କରୁ ଅଶୁଦ୍ଧିକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ। ଏହିପରି ଏହା ଗୂଢ଼ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡବିଦ୍ୟାକୁ ନିତ୍ୟ ବ୍ୟାବହାରିକ ଶୁଦ୍ଧି ସହ ଯୋଡ଼େ।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
ପରମ୍ପରାଗତ ଭାବେ ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ ଯିଏ ଜଳ ଉପରେ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ, ଏଥିରେ ଉନ୍ମୋଚିତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଚିନ୍ତନ କରୁ କରୁ ଅଘମର୍ଷଣ ସୂକ୍ତମ୍ ପାଠ କରେ, ସେ ପାପରୁ ସେତିକି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ ଯେପରି ସେ ମହାଯଜ୍ଞର ଶେଷରେ ସ୍ନାନ କରିଛି — ଶାସ୍ତ୍ର ଏହାର ଶୁଦ୍ଧିକର ଶକ୍ତିକୁ ସେହି ଅବଭୃଥ-ସ୍ନାନ ସହ ତୁଳନା କରେ ଯାହା କୌଣସି ବଡ଼ ଯଜ୍ଞର ସମାପନ କରେ। ଏତେ ମହାନ ଏହାର ପବିତ୍ରତା ଯେ ଏହା ସଞ୍ଚିତ ଦୁଷ୍କର୍ମ ନିବାରଣ ପାଇଁ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ନିତ୍ୟ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ବୁଣାଯାଇଛି।
ଅର୍ଥ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ ପାଠ
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଋତଂ ଚ ସତ୍ଯଂ ଚାଭୀଦ୍ଧାତ୍ତପସୋଽଧ୍ଯଜାଯତ । ତତୋ ରାତ୍ର୍ଯଜାଯତ ତତଃ ସମୁଦ୍ରୋ ଅର୍ଣଵଃ ॥୧॥
Ṛtaṃ ca satyaṃ cābhīddhāttapaso'dhyajāyata | tato rātryajāyata tataḥ samudro arṇavaḥ ||1||
ଅର୍ଥ:ତେଜୋମୟ ତପ (ସୃଷ୍ଟିର ଉଷ୍ଣତା ଓ ତପସ୍ୟା)ରୁ ଋତ (ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା) ଓ ସତ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ତାହାରୁ ରାତ୍ରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏବଂ ତାହାରୁ ତରଙ୍ଗିତ, ଗଭୀର ସମୁଦ୍ର (ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ଜଳ) ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ସମୁଦ୍ରାଦର୍ଣଵାଦଧି ସଂଵତ୍ସରୋ ଅଜାଯତ । ଅହୋରାତ୍ରାଣି ଵିଦଧଦ୍ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ମିଷତୋ ଵଶୀ ॥୨॥
Samudrādarṇavādadhi saṃvatsaro ajāyata | ahorātrāṇi vidadhadviśvasya miṣato vaśī ||2||
ଅର୍ଥ:ସେହି ତରଙ୍ଗିତ ସମୁଦ୍ରରୁ ସଂବତ୍ସର (ବର୍ଷ — କାଳର ମାନ) ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା ଦିନ-ରାତିର ବିଧାନ କରେ ଓ ସମସ୍ତ ଚେତନ (ପଲକ ପକାଉଥିବା) ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ।
ସୂର୍ଯାଚନ୍ଦ୍ରମସୌ ଧାତା ଯଥାପୂର୍ଵମକଲ୍ପଯତ୍ । ଦିଵଂ ଚ ପୃଥିଵୀଂ ଚାନ୍ତରିକ୍ଷମଥୋ ସ୍ଵଃ ॥୩॥
Sūryācandramasau dhātā yathāpūrvamakalpayat | divaṃ ca pṛthivīṃ cāntarikṣamatho svaḥ ||3||
ଅର୍ଥ:ଧାତା (ସୃଷ୍ଟିକର୍ତା) ପୂର୍ବ କଳ୍ପ ପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଚନା କଲେ, ଏବଂ ଦ୍ୟୁଲୋକ, ପୃଥିବୀ, ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ଓ ସ୍ୱର୍ଲୋକ (ପ୍ରକାଶମୟ ଲୋକ)ର ମଧ୍ୟ।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
अघमर्षण सूक्तम् ପାଠର ଲାଭ
'ଅଘମର୍ଷଣ' — ପାପକୁ ଲିଭାଇବା; ଏହାର ପାଠ ସଞ୍ଚିତ ଦୁଷ୍କର୍ମକୁ ଧୋଇଦିଏ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ
ନିତ୍ୟ ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନ କ୍ରିୟା ଓ ସ୍ନାନ (ସ୍ନାନ-କର୍ମ)ର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ମନ୍ତ୍ର
ବୈଦିକ ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ (ଶୁଦ୍ଧି ଓ ପାପମୋଚନ କର୍ମ) ରୂପେ ବ୍ୟବହୃତ
ଏଥିରେ ବର୍ଣିତ ଋତ (ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା) ଓ ସତ୍ୟର ଚିନ୍ତନ ମନକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରେ
ବେଦର ଗୂଢ଼ ସୃଷ୍ଟି-ସୂକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ସୁବ୍ୟବସ୍ଥିତ ପ୍ରକଟନକୁ ଉନ୍ମୋଚନ କରେ
ଧାତା (ସୃଷ୍ଟିକର୍ତା) ଓ କାଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଲୋକମାନଙ୍କ ଲୟର ଆବାହନ କରେ
ଅନ୍ତର୍ ସ୍ଥିରତା, ପବିତ୍ରତା ଓ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ନିୟମ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଆଣେ
अघमर्षण सूक्तम् ପାଠ ବିଧି
ପରମ୍ପରାଗତ ଭାବେ ଏହାର ପାଠ ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନ ଭିତରେ ଅଘମର୍ଷଣ-କ୍ରିୟାର ଅଂଶ ରୂପେ କରାଯାଏ: ଉପାସକ ଅଞ୍ଜଳି (ଦୁଇ ହାତ ପାପୁଲି)ରେ ଜଳ ନିଏ, ଏଥିରେ ବର୍ଣିତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଚିନ୍ତନ କରୁ କରୁ ତିନି ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରେ, ଏବଂ ଜଳ ଢାଳିଦିଏ — ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ଭାବେ ପାପ ଧୋଇ। ଏହାକୁ ନଦୀରେ ଠିଆ ହୋଇ ବା ସ୍ନାନ-କର୍ମ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଜପ କରାଯାଏ। ଋତ (ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା) ଓ ସତ୍ୟ ଉପରେ ସ୍ଥିର ରହି, ସ୍ପଷ୍ଟ ବୈଦିକ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହ ଧୀରେ ଧୀରେ ପାଠ କରନ୍ତୁ। ତିନିଥର ପାଠ, ଅଥବା ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଯେପରି ବିହିତ, ପ୍ରଥା।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ अघमर्षण सूक्तम् ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ