అఘమర్షణ సూక్తమ్
अघमर्षण सूक्तम् in Telugu · తెలుగు
మీ భాష/లిపిలో చదవండి
✦ అర్థం
అఘమర్షణ సూక్తం ఋగ్వేదపు (మండలం 10, సూక్తం 190) మూడు మంత్రాల సంక్షిప్త సృష్టి-సూక్తం, ఋతం, సత్యం, రాత్రి, సముద్రం, కాలం, సూర్యుడు, చంద్రుడు, లోకాలు క్రమంగా ఆది-తపస్సు నుండి ఎలా ఉద్భవించాయో వర్ణిస్తుంది. దాని పేరు 'అఘ-మర్షణ' (పాపాన్ని తుడిచేది) దాని గొప్ప శుద్ధికర శక్తిని సూచిస్తుంది: ఇది నిత్య సంధ్యావందనంలో, స్నాన సమయంలో, ప్రాయశ్చిత్త రూపంలో జపించబడుతుంది, అక్కడ బ్రహ్మాండ వ్యవస్థపై చింతన పాపాలను నశింపజేస్తుంది. సంక్షిప్తమైనా ఇది వేదపు అత్యంత పూజ్య శుద్ధికర మంత్రాలలో ఒకటి.
మూలం & కథ
Rigveda (Mandala 10, Sukta 190) · Rishi Aghamarshana Madhucchandasa · Vedic period (c. 1500-1000 BCE)
అఘమర్షణ సూక్తం ఋగ్వేదపు దాదాపు చివరిలో ఉంది, సంప్రదాయంగా మధుచ్ఛందుని కుమారుడైన ఋషి అఘమర్షణకు ఆరోపించబడింది. కేవలం మూడు మంత్రాలే అయినా ఇది వేదపు గొప్ప సృష్టి-సూక్తాలలో ఒకటి, బ్రహ్మాండ వ్యవస్థ, సత్యం, రాత్రి, బ్రహ్మాండ సముద్రం, కాలం, జ్యోతిర్మండలం, లోకాలు క్రమంగా ఆది-తపస్సు నుండి ఎలా ఆవిర్భవించాయో వర్ణిస్తుంది. దాని విషయ-వస్తువు, ఋషి పేరు నుండి దీనికి సర్వోచ్చ 'పాపమర్షక' మంత్ర పాత్ర లభించింది: సంధ్యావందనంలో దీని చుట్టూ ఒక సంపూర్ణ క్రియ — అఘమర్షణ — రూపొందించబడింది, ఇందులో ఉపాసకుడు జలాన్ని చేతిలో తీసుకుని, బ్రహ్మాండ నియమాన్ని చింతిస్తూ అశుద్ధిని త్యజిస్తాడు. ఈ విధంగా ఇది గూఢ బ్రహ్మాండవిద్యను నిత్య వ్యావహారిక శుద్ధితో జోడిస్తుంది.
✦ శాస్త్రాలలో చెప్పినట్లు
జలంపై ఏకాగ్ర చిత్తంతో, ఇందులో వెల్లడైన బ్రహ్మాండ వ్యవస్థను చింతిస్తూ అఘమర్షణ సూక్తం పఠించేవాడు, మహాయజ్ఞం చివరిలో స్నానం చేసినట్లే నిశ్చయంగా పాపం నుండి శుద్ధి అవుతాడని సంప్రదాయంగా భావిస్తారు — శాస్త్రాలు దీని శుద్ధికర శక్తిని ఒక పెద్ద యజ్ఞాన్ని ముగించే అవభృథ-స్నానంతో పోలుస్తాయి. దీని పవిత్రత ఎంత గొప్పదంటే ఇది సంచిత దుష్కర్మ నివారణ కొరకు ద్విజుల నిత్య సంధ్యలో అల్లబడింది.
అర్థంతో పూర్తి పాఠం
ఏ పంక్తిపైన అయినా లేదా ▶ బటన్పై తాకి వినండి
ఋతం చ సత్యం చాభీద్ధాత్తపసోఽధ్యజాయత । తతో రాత్ర్యజాయత తతః సముద్రో అర్ణవః ॥౧॥
Ṛtaṃ ca satyaṃ cābhīddhāttapaso'dhyajāyata | tato rātryajāyata tataḥ samudro arṇavaḥ ||1||
అర్థం:తేజోమయ తపస్సు (సృష్టి ఉష్ణత, తపస్సు) నుండి ఋతం (బ్రహ్మాండ వ్యవస్థ), సత్యం ఉద్భవించాయి; దాని నుండి రాత్రి ఉద్భవించింది, దాని నుండి తరంగితమైన, లోతైన సముద్రం (బ్రహ్మాండ జలం) ఉద్భవించింది.
సముద్రాదర్ణవాదధి సంవత్సరో అజాయత । అహోరాత్రాణి విదధద్విశ్వస్య మిషతో వశీ ॥౨॥
Samudrādarṇavādadhi saṃvatsaro ajāyata | ahorātrāṇi vidadhadviśvasya miṣato vaśī ||2||
అర్థం:ఆ తరంగిత సముద్రం నుండి సంవత్సరం (వత్సరం — కాల మానం) ఉద్భవించింది, ఇది పగలు-రాత్రులను విధించేది, సమస్త చేతన (రెప్పపాటు గల) ప్రాణుల అధిపతి.
సూర్యాచన్ద్రమసౌ ధాతా యథాపూర్వమకల్పయత్ । దివం చ పృథివీం చాన్తరిక్షమథో స్వః ॥౩॥
Sūryācandramasau dhātā yathāpūrvamakalpayat | divaṃ ca pṛthivīṃ cāntarikṣamatho svaḥ ||3||
అర్థం:ధాత (సృష్టికర్త) పూర్వ కల్పాల వలె సూర్యుని, చంద్రుని సృష్టించాడు, మరియు ద్యులోకాన్ని, పృథ్వీని, అంతరిక్షాన్ని, స్వర్లోకాన్ని (ప్రకాశమయ లోకాన్ని) కూడా.
పదం-పదం అర్థం
ఉచ్చారణ వినడానికి ఏ పదంపైన అయినా క్లిక్ చేయండి
अघमर्षण सूक्तम् పారాయణ ప్రయోజనాలు
'అఘమర్షణ' — పాపాన్ని తుడిచేది; దీని పఠనం సంచిత దుష్కర్మను కడిగివేస్తుందని విశ్వాసం
నిత్య సంధ్యావందన క్రియ, స్నానం (స్నాన-కర్మ) యొక్క ఒక ప్రధాన మంత్రం
వైదిక సంప్రదాయంలో ప్రాయశ్చిత్తం (శుద్ధి, పాపమోచన కర్మ) రూపంలో ప్రయోగించబడుతుంది
ఇందులో వర్ణించిన ఋతం (బ్రహ్మాండ వ్యవస్థ), సత్యంపై చింతన మనసును శుద్ధి చేస్తుంది
వేదపు గూఢ సృష్టి-సూక్తాలలో ఒకటి, బ్రహ్మాండపు సువ్యవస్థిత ఆవిర్భావాన్ని వెల్లడిస్తుంది
ధాత (సృష్టికర్త), కాలం, సూర్యుడు, చంద్రుడు, లోకాల లయను ఆవాహన చేస్తుంది
అంతరంగ స్థిరత్వం, పవిత్రత, బ్రహ్మాండ నియమం పట్ల శ్రద్ధను తెస్తుంది
अघमर्षण सूक्तम् పారాయణ విధి
సంప్రదాయంగా దీనిని సంధ్యావందనంలోని అఘమర్షణ-క్రియలో భాగంగా పఠిస్తారు: ఉపాసకుడు అంజలి (రెండు అరచేతుల)లో జలం తీసుకుని, అందులో వర్ణించిన బ్రహ్మాండ వ్యవస్థను చింతిస్తూ మూడు మంత్రాలను పఠించి, జలాన్ని వదిలివేస్తాడు — ప్రతీకాత్మకంగా పాపాన్ని కడిగివేస్తూ. దీనిని నదిలో నిలబడి లేదా స్నాన-కర్మ సమయంలో కూడా జపిస్తారు. ఋతం (బ్రహ్మాండ వ్యవస్థ), సత్యంపై నిలబడుతూ, స్పష్ట వైదిక ఉచ్చారణతో నెమ్మదిగా పఠించండి. మూడుసార్లు పఠనం, లేదా సంధ్యలో విహితమైనట్లు, ఆచారం.
తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు
ఇవి కూడా చదవండి
ॐ
పూర్తి अघमर्षण सूक्तम्ను శ్లోకం-శ్లోకం అర్థంతో చదవండి, లేదా మరిన్ని పవిత్ర పాఠాలు చూడండి