ਗੋਵਿਨ੍ਦਂ ਭਜ ਮੂਢਮਤੇ
गोविन्दं भज मूढमते in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਇਹ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਦੇ 'ਭਜ ਗੋਵਿੰਦਮ੍' ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਰੰਭਿਕ ਅਤੇ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਟੇਕ ਹੈ — ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਗਤੀ-ਕਾਵਿ ਦੀ ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਕਤੀ। ਇਹ ਮੂਢ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਕ ਬੌਧਿਕਤਾ ਛੱਡ ਕੇ ਗੋਵਿੰਦ (ਭਗਵਾਨ) ਨੂੰ ਭਜਣ ਦਾ ਆਹ੍ਵਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਸਮੇਂ ਕੇਵਲ ਪੁਸਤਕੀ ਗਿਆਨ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਚਾ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਸਮੁੱਚੇ ਸਤੋਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਪੂਰਣ ਚੇਤਾਵਨੀ ਵਜੋਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Bhaja Govindam (Moha Mudgara), verse 1 and refrain · Adi Shankaracharya · 8th century CE (circa 788-820)
ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਯਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰਾਣਸੀ (ਕਾਸ਼ੀ) ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਪਾਣਿਨਿ ਦੇ ਵਿਆਕਰਣ-ਨਿਯਮ ਬੜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਰਟਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਦ੍ਰਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪ-ਮੁਹਾਰੇ ਇਹ ਸਲੋਕ ਗਾਇਆ, ਉਸ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਸਮੇਂ ਵਿਆਕਰਣ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਭਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਰੰਭਿਕ ਸਲੋਕ ਸਮੁੱਚੇ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦਾ ਟੇਕ ਬਣ ਗਿਆ, ਜੋ ਹਰ ਸਲੋਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਵੈਯਾਕਰਣ ਨੇ ਇਹ ਸਲੋਕ ਸੁਣ ਕੇ ਆਪਣੀ ਆਜੀਵਨ ਖੁਸ਼ਕ ਵਿਦਵਤਾ ਤੋਂ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਪਾਈ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਹਿਰਦਾ ਭਗਵਾਨ ਵੱਲ ਮੋੜਿਆ। ਇਹ ਪੰਕਤੀ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਪੁਕਾਰ ਬਣ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰਕਤਾ ਦੀ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਭਜ ਗੋਵਿਨ੍ਦਂ ਭਜ ਗੋਵਿਨ੍ਦਂ ਗੋਵਿਨ੍ਦਂ ਭਜ ਮੂਢਮਤੇ । ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤੇ ਕਾਲੇ ਨਹਿ ਨਹਿ ਰਕ੍ਸ਼ਤਿ ਡੁਕ੍ਰਿਞ੍ਕਰਣੇ ॥
Bhaja govindam bhaja govindam govindam bhaja mudhamate Samprapte sannihite kale nahi nahi rakshati dukrinkarane
ਅਰਥ:ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਭਜ, ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਭਜ, ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਭਜ, ਹੇ ਮੂਢ ਬੁੱਧੀ! ਜਦੋਂ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਦਾ ਨਿਯਤ ਸਮਾਂ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਦੋਂ ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਨਿਯਮ ('ਡੁਕ੍ਰਿਞ੍ਕਰਣੇ') ਤੇਰੀ ਰਤਾ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
गोविन्दं भज मूढमते ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਈਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਬੌਧਿਕ ਜਤਨ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਰੱਖਣ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਸਿਮਰਨ
ਵੈਰਾਗ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ ਇਹ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ
ਭਜ ਗੋਵਿੰਦਮ੍ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਦਧ੍ਰਿਤ ਪੰਕਤੀ — ਕੰਠਸਥ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜਪਣ ਲਈ ਸੌਖੀ
ਅਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨੂੰ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਮ ਵੱਲ ਮੋੜਦੀ ਹੈ
ਭਗਤੀ-ਭਾਵ ਤੁਰੰਤ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਸਤਿਸੰਗ ਅਤੇ ਭਜਨ ਵਿੱਚ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
ਮਹਾਨ ਆਚਾਰੀਆ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਵਹਿਣ ਕਰਦੀ ਹੈ
गोविन्दं भज मूढमते ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਹ ਟੇਕ ਭਜਨ ਵਜੋਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, 'ਭਜ ਗੋਵਿੰਦਮ੍' ਨੂੰ ਰਾਗ ਅਤੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਵਧਾਉਂਦਿਆਂ। 'ਗੋਵਿੰਦਮ੍' ਦੀ ਹਰ ਦੁਹਰਾਈ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣ ਦਿਓ, ਅਤੇ 'ਮੂਢਮਤੇ' (ਹੇ ਮੂਢ ਮਨ) ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਭਟਕਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕੋਮਲ ਸੁਧਾਰ ਵਜੋਂ ਸੁਣੋ। ਇਸ ਨੂੰ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਉੱਤਰ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ गोविन्दं भज मूढमते ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ